LOGO VNBET
36. PHẨM THÍNH PHÁP
 
KINH SỐ 11
Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà,nước Xá-vệ. Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Tùy thời nghe pháp có năm công đức, tùy thời vâng lãnhkhông mất thứ lớp. Sao gọi là năm? Điều chưa từng nghe, nay được nghe; điều đã được nghe, tụng đọc lại; kiến giải không tà lệch; không có hồ nghi; hiểu nghĩa sâu xa.2 Tùy thời nghe Pháp có năm công đức, cho nên, này các Tỳ-kheo, hãy tìm cầu phương tiện tùy thời nghe Pháp.
“Các Tỳ-kheo, hãy học điều này như vậy.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe những gì [703a01] Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

KINH SỐ 2
Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà,nước Xá-vệ.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Làm nhà tắm có năm công đức. Năm công đức gì? Một trừ gió,hai khỏi bệnh, ba trừ bụi nhơ, bốn thân thể nhẹ nhàng, nămđược mập trắng. Này Tỳ-kheo, đó gọi là làm nhà tắm có nămcông đức. Cho nên, các Tỳ-kheo, nếu có chúng bốn bộ muốn có năm công đức này,
_____________________
1 Pāli, A V 202 Dhammassavanasutta (R.iii. 247).
2 Pāli: cittaṃ pasīdati, tâm minh tịnh.

* Trang 394 *
device

muốn cầu năm công đức này, hãy tìm cầu phương tiện tạo lập nhà tắm.
“Các Tỳ-kheo hãy học điều này như vậy.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

KINH SỐ 33
Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà,nước Xá-vệ.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Thí người tăm xỉa răng4 có năm công đức. Sao gọi là năm?Một trừ gió, hai trừ nước dãi, ba sanh tạng được tiêu, bốn trong miệng không hôi, năm mắt được trong sạch. Này Tỳ-kheo, đógọi là thí người tăm xỉa răng có năm công đức. Nếu thiện nam,thiện nữ nào cầu năm công thì hãy nghĩ đến việc dùng tăm xỉarăng bố thí.
“Các Tỳ-kheo, hãy học điều này như vậy.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

KINH SỐ 4
Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật trú tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây
_______________________
3 Pāli, A V 208 Dantakaṭṭhasutta (R. iii. 250).
4 Dương chi 楊枝, nhánh thông, dùng để xỉa răng. Pāli: dantakaṭṭha.

* Trang 395 *
device

Kỳ-đà,nước Xá-vệ.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Các vị có thấy người mổ bò, do nghiệp tài lợi này, sau đó được cưỡi xe, ngựa, voi lớn không?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thưa không, bạch Thế Tôn.”
Thế Tôn bảo:
“Lành thay, Tỳ-kheo, Ta cũng không thấy, không nghe ngườimổ bò, sát hại bò, rồi được cưỡi xe, ngựa, voi lớn. Vì sao vậy?Ta không thấy người mổ bò được cởi xe, ngựa, voi lớn, vì hẳnkhông có lý này.
“Thế nào, Tỳ-kheo, các ngươi có thấy người mổ dê, giết heo,săn bắt nai, sau đó được cởi xe, ngựa, voi lớn không?”
Các Tỳ-kheo đáp:
“Thưa không, bạch Thế Tôn.”
Thế Tôn bảo:
“Lành thay, các Tỳ-kheo, Ta cũng không thấy, không nghe người nào mổ bò, hại chúng sanh rồi mà được cưỡi xe, ngựa,voi lớn. Hoàn toàn không lý này. Tỳ-kheo, các ngươi nếu thấy người giết [703b01] bò nào cưỡi xe, ngựa, voi lớn thì đó là đức đời trước chớ không phải phước đời này, đều là do hành vi được làm đời trước mang lại. Nếu các ngươi thấy người giết dê được cưỡi xe, ngựa, voi lớn thì nên biết người này đã gieo phước trong đời trước. Sở dĩ như vậy là vì do tâm giết hại chưa trừ được. Tại sao vậy? Người gần gũi kẻ ác, ưa thích sát sanh,gieo trồng tội địa ngục, nếu trở lại nhân gian thì tuổi thọ rất ngắn.

* Trang 396 *
device

Người ưa thích trộm cắp, gieo trồng tội địa ngục cũng như người mổ bò kia. Mua rẻ bán đắt, lừa dối người đời, không cầu Chánh pháp, cũng giống như người mổ bò kia do tâm sát sanh nên đưa đến tội lỗi này, không được cưỡi xe, ngựa, voi lớn. Cho nên, các Tỳ-kheo, hãy khởi lòng từ đối với hết thảy chúng sanh.
“Các Tỳ-kheo, hãy học điều này như vậy.”
Các Tỳ-kheo sau khi nghe những gì Phật dạy, hoan hỷ phụng hành.

KINH SỐ 5
Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật cùng năm trăm Tỳ-kheo ở trong vườn câyCấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá Vệ. Bấy giờ, Thích Đề-hoàn Nhân, trong khoảng thời gian co duỗi cánh tay, đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên. Thích Đề-hoàn Nhân bạch Thế Tôn:
“Như Lai cũng nói, phàm Như Lai xuất thế tất sẽ vì năm việc.Những gì là năm? Chuyển Pháp luân; độ cha mẹ; người không tin dựng lòng tin; chưa phát tâm Bồ-tát khiến phát ý Bồ-tát; thọký thành Phật trong khoảng thời gian đó. Như Lai xuất hiện tất sẽ vì năm nhân duyên này. Nay mẹ của Như Lai tại trời Tam thập tam muốn được nghe Pháp. Như Lai đang ở giữa chúng bốn bộ trong cõi Diêm-phù-lý5 , vua và nhân dân đều tập hợp lại.Lành thay, Thế Tôn, mong Ngài đến trời Tam thập tam mà thuyết Pháp cho mẹ.”
Thế Tôn im lặng nhận lời.
______________________-
5 Diêm-phủ-lý 閻浮里: Diêm-phù-đề.

* Trang 397 *
device

Bấy giờ, Long vương Nan-đà Ưu-bàn-nan-đà6 có ý nghĩ như vầy: ‘Các Sa-môn trọc đầu này bay ở trên ta. Ta phải tìm cách không cho bay qua.’
Rồi Long vương nổi giận phun lửa gió lớn khiến suốt cả Diêm-phù-lý lửa bốc cháy.
A-nan bạch Phật:
“Trong Diêm-phù-đề này, vì sao có khói lửa này?”
Thế Tôn bảo:
“Đây là hai rồng chúa có ý nghĩ nghĩ rằng ‘Các Sa-môn trọc đầu thường bay trên ta, chúng ta [703c01] phải chế ngự, không để cho vượt qua hư không.’ Rồi chúng nổi giận phun khói lửa này. Do nhân duyên này, nên đưa đến biến cố đây.”
Lúc ấy, Tôn giả Ca-diếp từ chỗ ngồi đứng dậy, bạch Thế Tôn:
“Nay con muốn đi chiến đấu với chúng.”
Thế Tôn bảo:
“Hai rồng chúa này rất hung ác, khó có thể giáo hóa. Ông hãyvề chỗ ngồi đi.”
Tôn giả A-na-luật từ chỗ ngồi đứng dậy, bạch Thế Tôn:
“Nay muốn đến phục rồng dữ kia.”
Thế Tôn bảo:
_____________________
6 Nan-đà Ưu-bàn-nan-đà 難陀優槃難陀, long vương, truyền thuyết phương Bắc (Divyādāna, Saddharmapuṇḍrīka) xem là hai anh em: Nanda và Upananda. Truyền thuyết Pāli là chỉ một: Nandopananda. Chuyện kể ở đây tương đương với chuyện kể trong Pāli, ThagA. R.iii. 177

* Trang 398 *
device

“Hai rồng chúa này rất hung ác, khó có thể giáo hóa. Ông hãyvề chỗ ngồi đi.”
Các tôn giả Ly-việt, Ca-chiên-diên, Tu-bồ-đề, Ưu-đà-di, Sa-kiệt7 đều từ chỗ ngồi đứng dậy, bạch Thế Tôn:
“Nay con muốn đến hàng phục rồng ác.”
Thế Tôn bảo:
“Hai rồng chúa này rất hung ác, khó có thể giáo hóa, ông hãyvề chỗ ngồi đi.”
Lúc ấy, Tôn giả Đại-mục-kiền-liên từ chỗ ngồi đứng dậy, bàyvai phải, quỳ gối chấp tay bạch Phật:
“Con muốn đến đó để hàng phục rồng dữ.”
Thế Tôn đáp:
“Hai rồng chúa này rất hung ác, khó có thể hàng phục giáo hóa.Ông làm thế nào để giáo hóa rồng chúa kia?”
Mục-liên bạch Phật:
“Đến đó, trước tiên con hóa hình rất lớn làm rồng kia sợ khiếp,sau đó lại hóa hình rất là nhỏ và, cuối cùng thì dùng phépthường mà hàng phục nó.”
Thế Tôn bảo:
“Lành thay, Mục-liên! Ông có khả năng để hàng phục rồng dữ.Nhưng nay Mục-liên phải giữ vững tâm ý chớ nổi loạn tưởng.Vì sao vậy? Vì rồng hung ác kia sẵn sàng quấy nhiễu ông.”
Mục-liên liền đảnh lễ sát chân Phật, rồi trong khoảnh
____________________
7 Để bản:  Bà-kiệt; các bản TNM:  Sa-kiệt; tên theo: Sagata.

* Trang 399 *
device

khắc như co duỗi cánh tay, biến khỏi nơi ấy, đến trên núi Tu-di. Lúc ấy,rồng chúa Nan-đà Ưu-bàn-nan-đà đang quấn quanh núi Tu-dibảy vòng, nổi sân giận tột độ phun ra khói lửa lớn.
Mục-liên tự ẩn thân mình, hóa làm rồng chúa lớn có mười bốn đầu, quấn quanh núi Tu-di mười bốn vòng, phun ra lửa khói lớn dữ dội, ở ngay trên hai rồng chúa.
Rồng chúa Nan-đà Ưu-bàn-nan-đà thấy rồng chúa có mười bốn đầu, liền sinh lòng sợ hãi tự nói với nhau rằng:
“Hôm nay, chúng ta phải thử xem oai lực rồng chúa kia xem có thắng được ta không?
Rồi rồng chúa Nan-đà Ưu-bàn-nan-đà quật đuôi vào biển cả,lấy nước rưới lên đến trời Tam thập tam, nhưng vẫn không chạm thân Mục-liên. Lúc này, Tôn giả Mục-liên [704a01] lại thò đuôi vào trong nước biển, nước trào lên đến trời Phạm-ca-di và lại rưới lên thân hai rồng chúa.”
Khi ấy, hai rồng chúa tự bảo với nhau:
“Chúng ta dùng hết sức lực lấy nước rưới đến trời Tam thập tam, nhưng rồng chúa lớn này lại vượt lên ta quá nhiều. Chúng ta chính có bảy đầu, nay rồng chúa này mười bốn đầu. Chúng ta quấn quanh núi Tu-di bảy vòng, nay rồng chúa này quấn quanh núi Tu-di mười bốn vòng. Nay, hai chúa rồng ta phải hợp sức cùng nhau chiến đấu.”
Rồi hai chúa rồng nổi cơn thịnh nộ, làm sấm chớp, sét đánh,phun lửa ngọn lớn. Lúc ấy, Tôn giả đại Mục-liên suy nghĩ,‘Phàm rồng mà chiến đấu thì nổi lửa, sấm sét. Nếu ta cũng đấu bằng lửa và sấm sét, nhân dân trong Diêm-phù-lý và, trời Tam thập tam đều sẽ bị hại. Nay ta hóa hình rất nhỏ để đấu.’
Mục-liên liền hóa ra hình rất nhỏ, chun vào miệng rồng,

* Trang 400 *
device

từ trong lỗ mũi ra; hoặc vào từ mũi ra từ tai; hoặc vào trong tai, ratừ mắt; ra từ trong mắt rồi đi lại trên lông mi.         
Bấy giờ, hai rồng chúa lòng rất lo sợ, nghĩ thầm: ‘Rồng chúalớn này rất có oai lực rất lớn mới có thể vào trong miệng rồi ratừ mũi; vào trong mũi, ra từ mắt. Hôm nay chúng ta thật sựthua. Loài rồng chúng ta hiện có bốn chủng loại: sinh trứng,sinh thai, sanh nơi ẩm thấp, hóa sanh; nhưng không ai vượtkhỏi chúng ta. Nay rồng chúa này, có oai lực như vậy thì chúngta không thể đánh lại. Tánh mạng chúng ta chết ngay trongchốc lát. Cả hai lòng sợ hãi, toàn thể lông đều dựng đứng.
Mục-liên khi thấy rồng chúa sợ hãi, liền hiện trở lại nguyênhình và đi trên mi mắt rồng chúa.
Lúc ấy hai rồng chúa trông thấy đại Mục-liên, bèn nói với nhau:
“Đây là Sa-môn Mục-liên chứ chẳng phải rồng chúa. Ông nàycó oai lực thật là kỳ lạ mới có thể đấu với chúng ta.”
Rồi hai rồng chúa bạch Mục-liên:
“Vì sao tôn giả lại quấy nhiễu chúng tôi đến như vậy? Muốndạy bảo điều gì phải không?”
Mục-liên đáp:
“Hôm qua các ngươi nghĩ như vầy, ‘Vì sao các Sa-môn trọcđầu lại thường bay ở trên chúng ta, nay phải chế ngự họ.’”
Rồng chúa đáp:
“Thật vậy, Mục-liên!”
Mục-liên nói:
“Rồng chúa nên biết, núi Tu-di này là đường đi của chư

* Trang 401 *
device

thiên,chẳng phải nơi ở của ngươi.”
Rồng chúa đáp:
“Cúi xin tha thứ, không [704b01] trách phạt chúng tôi. Từ đây về sau chúng tôi sẽ không dám xúc nhiễu, khởi loạn tưởng ác.Cúi xin ngài cho phép làm đệ tử.”
Mục-liên đáp:
“Các ông chớ tự quy y thân ta. Các ngươi hãy tự quy y nơi màta quy y.”
Rồng chúa bạch Mục-liên:
“Hôm nay chúng con xin tự quy y Như Lai.”
Mục-liên bảo:
“Các ngươi không thể ở tại núi Tu-di này mà tự quy y Thế Tôn.
Nay hãy cùng ta đến thành Xá-vệ mới được tự quy y.”
Bấy giờ, Mục-liên dẫn hai rồng chúa, trong khoảnh như coduỗi cánh tay, từ trên núi Tu-di đến thành Xá-vệ. Lúc ấy, ThếTôn đang thuyết pháp cho vô số chúng. Mục-liên bảo hai rồngchúa:
“Các ngươi nên biết, nay Thế Tôn đang thuyết pháp cho vô sốchúng. Các ngươi không thể để nguyên hình mà đến chỗ ThếTôn.”
Rồng chúa đáp:
“Thật vậy, Mục-liên!”
Rồng chúa bèn hoàn ẩn hình rồng, hóa làm hình người không cao, không thấp, tướng mạo xinh đẹp như màu hoa đào.
Lúc ấy, Mục-liên đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân,

* Trang 402 *
device

ngồi qua một bên. Rồng chúa đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, ngồi qua một bên. Bấy giờ, Mục-liên bảo rồng chúa:
“Đã đúng lúc, hãy tiến tới trước!”
Rồng chúa nghe Mục-liên nói, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, quỳ xuống chấp tay, bạch Thế Tôn:
“Hai dòng họ chúng con một tên là Nan-đà, hai tên là Ưu-bàn-nan-đà xin quy y Như Lai, thọ trì năm giới. Cúi xin Thế Tôn cho phép con làm Ưu-bà-tắc. Nguyện suốt đời không còn sát sanh nữa.”
Thế Tôn liền búng ngón tay chấp nhận. Hai rồng chúa liền trởvề chỗ cũ ngồi, muốn được nghe Pháp.
Bấy giờ, vua Ba-tư-nặc nghĩ như vầy: ‘Vì nhân duyên gì khiến trong cõi Diêm-phù-đề này có khói lửa như vậy?’
Rồi vua Ba-tư-nặc đi xe gắn lông chim ra khỏi thành Xá-vệ,đến chỗ Thế Tôn. Bấy giờ, nhân dân từ xa thấy vua đến, mọi người đều đứng dậy nghinh đón: “Kính chào Đại vương! Mời đến ngồi đây!”
Lúc ấy, hai rồng chúa im lặng không đứng dậy. Vua Ba-tư-nặc đảnh lễ sát chân Phật, ngồi qua một bên. Đại vương bạch Thế Tôn:
“Nay con có việc muốn hỏi, cúi xin Thế Tôn diễn giải từng việc cho.”
Thế Tôn bảo:
“Có điều gì, cứ hỏi. Nay là lúc thích hợp.”
Vua Ba-tư-nặc bạch Phật:
“Vì nhân duyên gì trong Diêm-phù-đề này có ánh khói lửa như vậy?”

* Trang 403 *
device

Thế Tôn bảo:
“Do Rồng chúa Nan-đà và Ưu-bàn-nan-đà gây ra. Nhưng nay Đại vương chớ có [704c01] kinh sợ. Từ nay không còn biến họa khói lửa nữa.”
Lúc ấy, vua Ba-tư-nặc nghĩ thầm: ‘Nay, ta là Đại vương của một nước, nhân dân tôn kính, danh tiếng vang khắp bốn phương. Còn hai người này từ đâu đến, thấy ta đến đây, cũng không đứng dậy nghinh đón? Nếu ở trong nước ta, ta sẽ bắt nhốt. Nếu ở nơi khác đến, sẽ bắt giết chúng nó.’
Rồng chúa biết được những ý nghĩ trong tâm vua, liền nổi giận.Rồng chúa nghĩ như vầy: ‘Chúng ta không có lỗi gì đối với vua này, mà ông trở lại muốn sát hại ta. Ta phải bắt quốc vương này và dân chúng nước Ca-di giết hết.’
Rồng chúa liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân Thế Tôn rồi ra đi. Rời khỏi Kỳ-hoàn không xa, chúng liền biến mất.
Lúc ấy, vua Ba-tư-nặc thấy hai người này đi chưa lâu, liền bạch Thế Tôn:
“Việc nước rất bận rộn, con xin trở về cung.”
Thế Tôn bảo:
“Nên biết đúng thời!”
Lúc ấy, vua Ba-tư-nặc liền từ chỗ ngồi đứng dậy lui đi; bảo quần thần:
“Hai người vừa rồi đi đường nào? Mau bắt chúng!”
Theo lệnh vua, các quần thần liền đuổi theo tìm kiếm, mà không biết ở đâu, liền trở về trong cung.

* Trang 404 *
device

Lúc ấy, rồng chúa Nan-đà và Ưu-bàn-nan-đà đều nghĩ thầm như vầy: ‘Chúng ta không lỗi đối với vua kia mà vừa rồi muốn bắt giết chúng ta. Chúng ta sẽ hại nhân dân của ông ấy, khiến không còn ai sống sót.’ Nhưng rồng chúa lại nghĩ thầm: ‘Nhân  dân trong nước có lỗi lầm gì? Chỉ cần bắt nhân dân trong thành Xá-vệ hại hết.’ Lại nghĩ lại: ‘Người nước Xá-vệ có lỗi lầm gì  đối chúng ta? Cần bắt quan lại và quyến thuộc trong cung vua giết hết.’
Bấy giờ, Thế Tôn biết được những ý nghĩ trong tâm rồng chúa,liền bảo Mục-liên:
“Ông hãy đi cứu vua Ba-tư-nặc, đừng để vua bị rồng chúa Nan-đà và Ưu-bàn-nan-đà làm hại.”
Mục-liên đáp:
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn!”
Mục-liên vâng lời Phật dạy, đảnh lễ sát chân Thế Tôn lui đi. Ởtrên cung vua, Ngài ẩn thân ngồi kiết già. Lúc ấy, hai rồng chúa tạo ra sấm vang, sét đánh, mưa to, gió lớn bên trên cung vua,hoặc mưa gạch đá, hoặc mưa đao kiếm. Chúng chưa kịp rơi xuống đất liền biến thành hoa sen xanh ở giữa hư không. Rồng chúa lúc này lại càng nổi giận, mưa núi cao ở trên cung điện.Mục-liên khi ấy lại biến chúng [705a01] thành các loại đồ ăn thức uống. Rồng chúa lại càng thêm tức giận bừng bừng, mưa các loại đao kiếm. Mục-liên lại biến thành áo quần rất đẹp.Rồng chúa lại càng thêm tức giận, lại mưa cát, sỏi, đá, trêncung vua Ba-tư-nặc, chưa rơi xuống đất đã hóa thành bảy báu.Khi ấy, vua Ba-tư-nặc thấy trong cung điện mưa các thứ bảy báu, vui mừng hớn hở không tự chế được, liền nghĩ: ‘Người có đức trong Diêm-phù-đề này không ai lại hơn ta, chỉ trừ Như Lai. Vì sao vậy? Vì trong nhà ta trồng cứ trên một gốc lúa thu hoạch được một đấu

* Trang 405 *
device

gạo, cơm dùng nước mía nấu, rất là thơm ngon. Nay ở trên cung điện lại có mưa bảy báu. Ta có thể được làm Chuyển luân thánh vương ư?’ Lúc ấy, vua Ba-tư-nặc dẫn các cung nữ đi nhặt bảy báu. Hai rồng chúa lúc này, nói với nhau:
“Điều này có ý nghĩa gì? Chúng ta đến đây để hại vua Ba-tư-nặc, nhưng sao lại biến hóa đến như thế này? Có bao nhiêu thế lực, hôm nay đã đem ra tận dụng hết, mà vẫn không thể động đến phần mảy may nào vua Ba-tư-nặc!”
Ngay khi ấy, rồng chúa trông thấy Mục-liên ngồi kiết già trên cung điện, chánh thân chánh ý, thân không nghiêng ngã. Thấy vậy, chúng nghĩ thầm: ‘Đây chắc là do Mục-liên làm ra!’ Lúc  ấy, hai rồng chúa vì thấy Mục-liên nên liền lui đi.
Khi Mục-liên thấy rồng chúa đã đi, liền xả thần túc, đến chỗThế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên.
Lúc ấy, vua Ba-tư-nặc suy nghĩ: ‘Những lọai đồ ăn thức uống này không nên dùng trước. Phải đem dâng Như Lai trước, sau đó tự mình dùng.’ Vua Ba-tư-nặc liền cho xe chở châu báu và các loại đồ ăn uống đến chỗ Thế Tôn, bạch:
“Hôm qua, trời mưa bảy báu và thức ăn uống này. Cúi xin thọnhận.”
Lúc ấy, đại Mục-liên cách Như Lai không xa. Phật bảo vua:
“Nay Vua hãy đem bảy báu và đồ ăn uống cho đại Mục-liên.Vì sao vậy? Vì nhờ ân của Mục-liên mà Vua được sanh trở lại trên đất Thánh hiền.”
Vua Ba-tư-nặc bạch Phật:

* Trang 406 *
device

“Vì lý do gì mà nói con sanh trở lại?”
Thế Tôn bảo:
“Sáng hôm qua Vua có đến gặp Ta để nghe pháp phải không?Lúc ấy, có hai người cũng đến nghe pháp. Vua đã nghĩ như vầy:‘Ta ở đất nước này là hào quí tối tôn, được mọi người kính trọng, nhưng hai [705b01] người này từ đâu đến, thấy ta không đứng dậy nghênh đón?’”
Lúc ấy, vua bạch Phật:
“Thật vậy, Thế Tôn!”
Thế Tôn bảo:
“Đó chẳng phải là người, mà chính là rồng chúa Nan-đà và Ưu-bàn-nan-đà. Biết được ý vua, chúng bảo nhau: ‘Chúng ta không có lỗi đối với ông vua người này, sao ông lại muốn hại chúngta? Ta phải tiêu diệt đất nước này.’ Ta biết được những ý nghĩ trong tâm của rồng chúa, liền sai Mục-liên: ‘Phải cứu vua Ba-
tư-nặc, không để cho rồng chúa làm hại.’ Mục-liên vâng lệnh Ta, ẩn hình bên trên cung điện và tạo ra sự biến hóa này. Rồng chúa lúc ấy, đã nổi giận mưa cát, sỏi, đá, ở trên cung điện; khich ưa rơi xuống đất, lập tức biến thành bảy báu, y phục, đồ ăn uống. Vì nhân duyên này, ngày hôm nay Đại vương được sanh trở lại.”
Lúc ấy, vua Ba-tư-nặc lo sợ đến toàn thân lông đều dựng đứng,liền quỳ gối đi đến trước Như Lai bạch:
“Nhờ ơn sâu dày của Thế Tôn mà con được cứu mạng sống!”
Lại lạy sát chân Mục-liên và nói:
“Nhờ ơn Tôn giả mà con được cứu sống.”

* Trang 407 *
device

Lúc ấy, quốc vương liền nói kệ này:
Nguyện Thế Tôn sống mãi.
Mãi mãi hộ mạng con;
Độ thoát khổ, khốn cùng;
Nhờ Thế Tôn thoát nạn.
Vua Ba-tư-nặc dùng hương hoa cõi trời rải lên mình Như Lai và nói: “Nay con đem bảy báu này dâng lên ba ngôi báu. Cúi xin nạp thọ. Nói xong, vua đảnh lễ sát chân, nhiễu quanh Phật ba vòng rồi lui đi.”
Lúc ấy, Thế Tôn nghĩ: ‘Chúng bốn bộ này, phần lớn lười biếng, không chịu nghe pháp, cũng không tìm cầu phương tiện để tự thân tác chứng, cũng không mong đạt những gì chưa đạt, đắc những gì chưa đắc. Nay Ta làm cho chúng bốn bộ này phải khát ngưỡng giáo pháp .’
Bấy giờ, Thế Tôn không bảo cho chúng bốn bộ, cũng không dẫn theo thị giả; trong khoảnh khắc co duỗi cánh tay biến khỏi Kỳ-hoàn, lên đến trời Tam thập tam.
Thích Đề-hoàn Nhân trông thấy Thế Tôn đến, liền dẫn thiên chúng ra trước nghinh đón Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, thỉnh Phật ngồi, rồi thưa:
“Cung nghinh Thế Tôn! Xa cách lâu chúng con mới được thăm hầu.”
Lúc ấy, Thế Tôn nghĩ: ‘Nay Ta phải dùng thần túc thông ẩn thân để mọi người không biết ta ở đâu.’
Thế Tôn lại nghĩ: ‘Nay Ta ở trời Tam thập tam, nên hóa thân to lớn.’
Lúc ấy, tại giảng đường [705c01] Thiện pháp ở trên trời có phiến đá vàng vuông vức một do tuần. Thế Tôn ngồi

* Trang 408 *
device

kiết già trên phiến đá, vừa trọn cả mặt đá.8
Bấy giờ, thân mẫu của Như Lai là Ma-da dẫn các thiên nữ đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên và bạch:
“Cách biệt lâu lắm mới được phụng hầu! Nay Thế Tôn đến đây thật là đại hạnh. Tôi hằng mong mỏi, nhớ tưởng gặp Phật, hôm nay Thế Tôn mới đến.”
Sau khi Thánh mẫu Ma-da đảnh lễ sát chân, ngồi qua một bên.Thích Đề-hoàn Nhân cũng đảnh lễ sát chân rồi ngồi qua một bên. Chư thiên trời Tam thập tam cũng đảnh lễ sát chân rồi ngồi qua một bên. Khi chúng chư thiên thấy Như Lai, thì ở đó thiên chúng tăng ích, A-tu-la tổn giảm.
Bấy giờ, Thế Tôn lần lượt thuyết cho chúng chư thiên kia các đề tài vi diệu, là luận về bố thí, luận về trì giới, luận về sanh thiên; dục là tưởng bất tịnh, dâm là sự nhơ xấu, giải thoát là anlạc. Thế Tôn khi thấy tâm ý chúng chư thiên khai mở; như pháp mà chư Phật Thế Tôn thường thuyết, là khổ, tập, tận, đạo,Ngài cũng khắp vì chư thiên mà nói hết. Mọi người ngay trênchỗ ngồi dứt sạch bụi nhơ, được mắt pháp trong sạch. Lại cómười tám ức thiên nữ thấy được dấu đạo; ba vạn sáu ngàn thiênchúng được mắt pháp trong sạch. Khi ấy, Mẹ Như Lai từ chỗngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân rồi trở vào trong cung.
Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:
“Nay con phải dùng loại thức ăn gì cúng bữa ăn Như Lai? Là dùng thức ăn cõi người hay thức ăn tự nhiên của cõi trời?”
_______________________
8 Kim thạch 金石.Truyền thuyết Pāli, Phật ngồi trên ngai Paṇḍukambala-silāsana của Đế Thích.

* Trang 409 *
device

Thế Tôn bảo:
“Hãy dùng thức ăn cõi người mà dọn bữa cho Như Lai. Vì saovậy? Vì thân Ta sanh ở nhân gian, lớn lên ở nhân gian, thànhPhật ở nhân gian.”
Thích Đề-hoàn Nhân bạch Phật:
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”
Thích Đề-hoàn Nhân lại bạch Phật:
“Theo thời tiết trên trời hay thời tiết nhân gian?”
Thế Tôn bảo:
“Theo thời tiết nhân gian.”
Đáp:
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”
Lúc ấy, Thích Đề-hoàn Nhân dùng thức ăn cõi người và lại ytheo thời tiết cõi người, dọn bữa ăn cho Như Lai.
Bấy giờ, các trời Tam thập tam nói với nhau:
“Nay chúng ta mới thấy Như Lai ăn cơm suốt cả ngày.”
Lúc ấy, Thế Tôn bèn nghĩ: ‘Nay Ta phải nhập tam-muội nhưvậy, muốn cho chư thiên tiến thì tiến, muốn cho chư thiên luithì lui. Rồi Thế Tôn liền nhập tam-muội này khiến chư thiêntiến lui tùy theo thời thích hợp.
Bấy giờ, bốn bộ chúng ở nhân gian, lâu lắm không thấy NhưLai, liền đến chỗ A-nan, bạch [706a01] A-nan:
“Nay Như Lai đang ở đâu? Chúng con mong mỏi muốn đượcgặp.”
A-nan đáp:
“Chúng tôi lại cũng không biết Như Lai đang ở đâu!”

* Trang 410 *
device

Lúc ấy, vua Ba-tư-nặc, vua Ưu-điền, cùng đến chỗ A-nan, hỏiA-nan:
“Hôm nay Như Lai đang ở đâu?”
A-nan đáp:
“Đại vương, tôi cũng không biết Như Lai đang ở đâu.”
Hai vua vì nhớ, muốn gặp Như Lai, nên sinh ra bịnh khổ. Bấy giờ quần thần chỗ vua Ưu-điền, tâu vua:
“Đại vương nay mắc bệnh gì?”
Vua bảo:
“Ta vì ưu sầu thành bệnh.”
Quần thần tâu vua:
“Đại vương ưu sầu chuyện gì mà thành bệnh vậy?”
Vua này đáp:
“Vì không thấy Như Lai. Nếu không gặp lại Như Lai, chắc ta chết mất.”
Lúc này, quần thần suy nghĩ:
“Phải tìm phương tiện gì để vua Ưu-điền không chết. Chúng tanên làm hình tượng Như Lai.”
Bấy giờ, quần thần tâu vua:
“Chúng tôi muốn làm hình tượng Phật, để có thể cung kính,thừa sự, đảnh lễ.”
Khi nghe những lời này xong, vua vui mừng hớn hở, không tự
chế được, liền bảo quần thần:
“Lành thay, những lời của các khanh thật tuyệt diệu!”
Quần thần tâu vua:

* Trang 411 *
device

“Nên dùng báu vật gì để làm hình tượng Như Lai?”
Lúc ấy, vua liền ra lệnh cho các tượng sư kỹ xảo trong đấtnước, bảo họ rằng:
“Nay ta muốn làm hình tượng.”
Các tượng sư kỹ xảo khéo đáp:
“Thưa vâng, Đại vương!”
Vua Ưu điền liền dùng gỗ chiên-đàn ngưu-đầu làm hình tượng Như Lai, cao năm thước.
Bấy giờ, vua Ba-tư-nặc nghe vua Ưu-điền làm tượng Như Lai cao năm thước để cúng dường. Vua Ba-tư-nặc lại triệu mời các tượng sư khéo trong nước tới và bảo:
“Nay ta muốn tạo hình tượng Như Lai. Các khanh hãy làm cho xong ngay!”
Vua Ba-tư-nặc nghĩ như vầy: ‘Nên dùng báu vật gì để làm hình tượng Như Lai?’ Lát sau lại nghĩ: ‘Thân hình Như Lai có màu vàng như thiên kim. Nay nên dùng vàng để tạo hình tượng NhưLai.’ Vua Ba-tư-nặc liền dùng vàng ròng tử ma làm hình tượng Như Lai, cao năm thước. Bấy giờ, trong Diêm-phù-đề mới có hai hình tượng Như Lai.
Lúc ấy, chúng bốn bộ đến chỗ A-nan, bạch với A-nan:
“Chúng con mong mỏi, nhớ nghĩ đến Như Lai, muốn được trông thấy Ngài. Ngày hôm nay Như Lai đang ở đâu vậy?”
A-nan đáp:
“Chúng tôi cũng lại không biết Như Lai đang ở đâu. Nhưng nay chúng ta hãy đến chỗ A-na-luật để hỏi ý nghĩa này.[706b01] Vì sao vậy? Tôn giả A-na-luật có

* Trang 412 *
device

thiên nhãn bậc nhất,trong sạch không tỳ vết. Ngài dùng thiên nhãn thấy một ngàncho đến ba ngàn đại thiên thế giới. Ngài có thể thấy biết hết.”
Chúng bốn bộ cùng A-nan đến chỗ A-na-luật, bạch A-na-luật:
“Hôm nay chúng bốn bộ đến gặp tôi hỏi tôi về việc ngày nay Như Lai đang ở đâu. Cúi xin tôn giả, dùng thiên nhãn xem Như Lai đang ở đâu?”
Lúc ấy, Tôn giả A-na-luật đáp:
“Các vị hãy chờ một lát, nay tôi cũng muốn xem Như Lai đangở đâu?”
Lúc ấy, A-na-luật ngồi ngay ngắn, giữ niệm trước mặt, dùng thiên nhãn tìm khắp Diêm-phù-đề mà không thấy Như Lai. Lại dùng thiên nhãn quan sát khắp Cù-da-ni, Phất-vu-đãi, Uất-đơn-việt, mà vẫn không thấy. Lại quan sát Tứ thiên vương, Tam thập tam thiên, Diễm thiên, Đâu-suất thiên, Tha hóa tự tại thiên,cho đến Phạm thiên mà vẫn không thấy. Lại quán sát một ngàn Diêm-phù-đề, một ngàn Cù-da-ni, một ngàn Uất-đơn-việt, một ngàn Phất-vu-đãi, một ngàn Tứ thiên vương, một ngàn Diễm thiên, một ngàn Đâu-suất thiên, một ngàn Tha hóa tự tại thiên,một ngàn Phạm thiên cũng không thấy Như Lai. Lại quán sát ba ngàn đại thiên quốc độ cũng không thấy. Liền từ chỗ ngồi đứng dậy nói với A-nan:
“Tôi đã quán sát khắp ba ngàn đại thiên quốc độ mà vẫn khôngthấy Thế Tôn.”
Lúc ấy, A-nan và bốn chúng đều ngồi lặng im. A-nan nghĩ:“Như Lai sẽ không nhập Niết-bàn chứ?”
Bầy giờ, trên trời Tam thập tam, chư thiên bảo nhau:

* Trang 413 *
device

“Chúng ta đã được lợi thiện. Cúi nguyện bảy Phật thường hiện ở đời để trời và người được nhiều lợi ích.”
Có vị thiên nói:
“Nói chi đến bảy Phật, chỉ cần sáu Phật, điều này cũng đã quá tốt lành.”
Hoặc có Thiên tử nói chỉ cần có năm, hoặc bốn Phật, hoặc nói ba, hoặc nói hai Phật xuất hiện ở đời thì cũng nhiều lợi ích.
Lúc ấy, Thích Đề-hoàn Nhân bảo chư thiên:
“Nói chi bảy Phật, cho đến hai Phật, chỉ duy Phật Thích ca ở đời lâu dài thì đã được nhiều lợi ích.”
Bấy giờ, ý Như Lai muốn chư thiên đến thì chư thiên liền đến,ý muốn chư thiên đi, thì chư thiên liền đi. Lúc ấy, chư thiên trờiTam thập tam nói với nhau:
“Vì sao Như Lai ăn suốt cả ngày vậy?”
Khi ấy, [706c01] Thích Đề-hoàn Nhân nói với chư thiên trờiTam thập tam:
“Hiện tại, Như Lai thọ thực theo thời tiết ở nhân gian, khôngtheo thời tiết trên trời.”
Bấy giờ, Thế Tôn đã trải qua ba tháng ở trên trời. Thế Tôn nghĩ:‘Chúng bốn bộ người Diêm-phù-đề không gặp Ta đã lâu, rất có  lòng tưởng nhớ khát trông. Nay Ta nên xả thần túc cho cácThanh văn biết Như Lai đang ở trời Tam thập tam.”
Rồi Thế Tôn liền xả thần túc.
Lúc ấy, A-nan đến chỗ A-na-luật, bạch với A-na-luật:
“Hôm nay bốn bộ chúng khát trông muốn gặp Như Lai.

* Trang 414 *
device

Nhưng Như Lai nay không diệt độ chăng?”
Lúc ấy, A-na-luật bảo A-nan:
“Hôm qua có vị thiên đến chỗ tôi báo, Như Lai đang ở tronggiảng đường Thiện pháp trên trời Tam thập tam. Nay thầy hãyđợi một chút. Tôi muốn quán sát hiện Như Lai đang ở đâu?”
Rồi Tôn giả A-na-luật liền ngồi kiết già, chánh thân chánh ý,tâm không lay động, dùng thiên nhãn quan sát trời Tam thậpLúc ấy, Mục-liên nhận lời dạy chúng bốn bộ, trong khoảnhkhắc co duỗi cánh tay, đã bay lên trời Tam thập tam, đến chỗThế Tôn.
“Như Lai hiện ở trời Tam thập tam, đang thuyết Pháp cho Mẹ.”
Lúc ấy, A-nan và chúng bốn bộ vui mừng hớn hở không tự chế được. A-nan hỏi chúng bốn bộ:
“Ai có thể đến trời Tam thập tam thăm hỏi Như Lai?”
A-na-luật đáp:
“Tôn giả Mục-liên có thần thông đệ nhất. Mong Tôn giả dùng thần lực đi thăm hỏi Phật.”
Chúng bốn bộ bạch Mục-liên:
“Hôm nay Như Lai ở trời Tam thập tam. Cúi xin Tôn giả đemdanh tánh chúng bốn bộ thăm hỏi Như Lai và trình ý nghĩa này lên bạch Như Lai, ‘Thế Tôn đắc đạo trong Diêm-phù-đề, tại thế gian, xin oai thần khuất tất trở về lại thế gian.’”
Mục-liên đáp:
“Tốt lắm, các hiền giả.”
Lúc ấy, Mục-liên nhận lời dạy chúng bốn bộ, trong

* Trang 415 *
device

khoảnh khắc co duỗi cánh tay, đã bay lên trời Tam thập tam, đến chỗ Thế Tôn.
Khi ấy, Thích Đề-hoàn Nhân và chư thiên trời Tam thập tam từ xa thấy Mục-liên đến, mọi người nghĩ như vầy: ‘Đúng là sứ giả Tăng hay sẽ là sứ giả các vua.’ Chư thiên đều đứng dậy nghinh đón và nói:
“Lành thay, Tôn giả!”
Từ xa Mục-liên thấy Thế Tôn đang thuyết pháp cho vô số người, bèn nghĩ thầm: ‘Thế Tôn ở tại cõi trời, cũng vẫn bị quấy rầy.’ Mục-liên đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi đứng qua một bên. Bấy giờ, [707a01] Mục-liên bạch Phật:
“Thế Tôn, chúng bốn bộ hỏi thăm Như Lai sống có được nhẹ nhàng, đi đứng mạnh khoẻ không, và bạch việc này: ‘Như Lai sanh trưởng trong cõi Diêm-phù-đề, đắc đạo tại thế gian, cúi xin Thế Tôn trở về lại thế gian. Bốn chúng khát trông, muốn được gặp Thế Tôn.”
Thế Tôn bảo:
“Mong cho chúng bốn bộ tiến tu đạo nghiệp không mệt mỏi.Thế nào, Mục-liên, chúng bốn bộ du hóa có cực nhọc không?Không có kiện tụng phải không? Ngoại đạo dị học không xúc nhiễu chăng?”
Mục-liên đáp:
“Chúng bốn bộ hành đạo không có mệt mỏi.”
“Nhưng này Mục-liên, lúc nãy, ông nghĩ rằng: ‘Như Lai ở đâyvẫn bị quấy rầy.’ Việc này không phải vậy. Vì sao vậy? Vì thời gian ta thuyết Pháp không kéo dài lâu. Nếu ta nghĩ, muốn chư thiên đến, thì chư thiên liền đến. Ta muốn chư thiên không đến,chư thiên không đến. Mục-

* Trang 416 *
device

liên, ông hãy trở về thế gian. Bảy ngày nữa Như Lai sẽ đến cạnh hồ nước lớn, nước Tăng-ca-thi.9
Lúc ấy, trong khoảnh khắc co duỗi cánh tay, Mục-liên đã trởvườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, đến gặp bốn chúng nói vớihọ:
“Các hiền giả nên biết! Bảy ngày nữa Như Lai sẽ đến cạnh hồnước lớn, nước Tăng-ca-thi Diêm-phù-đề.”
Sau khi chúng bốn bộ nghe những lời này xong, vui mừng hớnhở, không tự chế được. Vua Ba-tư-nặc, Ưu điền, Ác sanh, Ưu-đà-diên, Tần-bà-sa-la10nghe tin bảy ngày nữa Như Lai sẽ đếncạnh hồ nước lớn nước Tăng-ca-thi, vui mừng hớn hở, khôngtự chế được. Dân chúng Tỳ-xá-ly, dòng họ Thích Ca-tỳ-la-vệ11 ,nhân dân Câu-di-la-việt, nghe Như Lai sẽ đến cõi Diêm-phù-đề.Nghe xong vui mừng hớn hở, không tự chế được.
Bấy giờ, vua Ba-tư-nặc tập hợp bốn bộ binh đến cạnh hồ nước này để gặp Thế Tôn. Lúc ấy, năm vị vua đều tập họp binh chúng đến chỗ Thế Tôn, muốn được hầu thăm Như Lai. Dân  chúng dòng họ Thích ở Ca-tỳ-la-vệ đều đến chỗ Thế Tôn, cùng chúng bốn bộ cũng đều đến chỗ Thế Tôn muốn được gặp ThếTôn.
Bấy giờ là ngày đầu bảy ngày, Thích Đề-hoàn Nhân bảo thiên tử Tự tại:
“Hôm nay, từ đỉnh núi Tu-di đến hồ nước Tăng-ca-thi,
_______________________
9 Tăng-ca-thi quốc 僧迦尸國. Pāli: Saṅkassa, một thị trấn cách Xá-vệ chừng30 dặm. Thế Tôn thị hiện thần biến tại đây, dưới cây Gaṇḍamba.
10 Để bản: Tần-tì-sa-la
11 Để bản: Ca-tỳ-la-việt.

* Trang 417 *
device

ông hãy làm ba con đường. Ta quan sát Như Lai sẽ không dùng thần túc trở về Diêm-phù-đề.”
Thiên tử Tự tại đáp:
[707b01]“Việc này rất hay. Đúng lúc ấy, tôi sẽ làm xong ngay.”
Thiên tử Tự tại làm ba con đường bằng vàng, bạc và thủy tinh.Con đường vàng ở giữa, đường thủy tinh một bên và, đường bạc một bên. Hai bên, hóa ra cây vàng.
Trong thời gian bảy ngày ấy, các vị chư thiên thần diệu đều đến nghe pháp.
Bấy giờ, Thế Tôn thuyết pháp cho hàng nghìn vạn chúng trước sau vây quanh; thuyết về khổ của năm thủ uẩn.12 Sao gọi là năm? đó là sắc, thọ*, tưởng, hành, thức.
“Sao gọi là sắc uẩn? Đó là thân do bốn đại, là sắc được tạo bởi bốn đại. Đó gọi là sắc uẩn.
“Sao gọi là thọ* uẩn? Đó là cảm thọ khổ, cảm thọ lạc, cảm thọ không khổ không lạc. Đó gọi là thọ uẩn.
“Sao gọi là tưởng uẩn? Đó là sự tụ hội của ba thời. Đó gọi là tưởng uẩn.
“Sao gọi là hành uẩn? Đó là thân hành, khẩu hành, ý hành. Đó gọi là hành uẩn.
“Sao gọi là thức uẩn? Đó là nhãn, nhĩ, tỉ, thiệt, thân, ý. Đó gọi là thức uẩn.
“Sao gọi là sắc? Sắc bao gồm lạnh cũng là sắc, nóng cũng là sắc, đói cũng là sắc, khát cũng là sắc.
_____________________
12 Truyền thuyết Pāli, Phật giảng Abhidhamma trên Tam thập tam thiên.Đoạn này Phật đang giảng nội dung của Abhidhamma.

* Trang 418 *
device

“Sao gọi là thọ? Thọ là giác biết. Giác biết vật gì? Giác biếtkhổ, giác biết lạc, giác biết không khổ, không lạc. Đó gọi là giác biết.
“Sao gọi là tưởng? Tưởng cũng là biết. Đó là biết xanh, vàng,đỏ, trắng, biết khổ, biết lạc. Đó gọi là biết.
“Sao gọi là hành? Nó tác thành nên gọi nó là hành. Tác thành những gì? Hoặc thành hành vi ác, hoặc thành hành thiện. Cho nên gọi là hành.
“Sao gọi là thức? Thức là phân biệt nhận biết phải hay không phải, cũng nhận biết các vị. Đó gọi là thức.
“Các thiên tử nên biết, có năm thủ uẩn này, là biết có ba đường:ác đạo, thiên đạo và nhân đạo. Năm thủ uẩn này diệt, biết là có đạo Niết-bàn.”
Khi Phật nói pháp này cho các vị trời, có sáu vạn người trên trời được mắt pháp trong sạch.
Sau khi thuyết pháp xong, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, đếnđỉnh núi Tu-di nói kệ này:
Các ngươi hãy siêng học
Nơi Phật, Pháp,Thánh chúng.
Diệt đường đến tử vong,
Như dùng móc dạy voi.
Những ai không biếng nhác
Ở trong Chánh pháp này;
Người ấy dứt sanh tử,
Không có nguồn gốc khổ.
[707c01] Thế Tôn nói kệ này xong, bèn đi đến con đường giữa.Khi ấy Phạm thiên trên con đường bạc phía bên hữu Như Lai.Thích Đề-hoàn Nhân trên con đường thủy tinh bên trái. Chưthiên chúng ở giữa hư không rải hoa, đốt hương, xướng kỹ nhạc, giúp vui cho Như Lai.

* Trang 419 *
device

Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc13 nghe Như Lai hôm nay sẽ đến cạnh hồ trong nước Tăng-ca-thi ở Diêm-phù-đề. Cô suy nghĩ như vầy: “Chúng bốn bộ, quốc vương, đại thần, nhân dân trong nước không ai là không đến. Nếu ta bằng thường phá pđến thì điều này chẳng thích hợp. Nay ta phải hiện thành hình dung Chuyển luân Thánh vương đến gặp Thế Tôn.”
Tỳ-kheo-ni Liên Hoa Sắc liền ẩn hình, hiện thành Chuyển luânThánh vương đầy đủ bảy báu, như là bánh xe báu, voi báu,ngựa báu, châu báu, ngọc nữ báu, điển binh báu, kho tàng báu.
Trong lúc đó, Tôn giả Tu-bồ-đề đang vá y tại một mé núi,trong núi Kỳ-xà-quật nơi thành La-duyệt. Tu-bồ-đề nghe ThếTôn hôm nay về đến châu Diêm-phù-đề, thầm nghĩ, “Chúng bốn bộ không ai là không đến gặp. Nay ta cũng nên đến thăm hỏi, lễ bái Như Lai.” Tôn giả Tu Bồ Đề liền ngưng việc vá y.Rời chỗ ngồi đứng dậy, chân phải vừa chạm đất, tức thì ngài lại nghĩ: ‘Thân hình Như Lai đó, cái gì là làm Thế Tôn, là mắt, tai,mũi, lưỡi, thân, ý chăng? Người mà ta đến gặp lại là đất, nước,lửa, gió chăng? Hết thảy các pháp đều rỗng không vắng lặng,không tạo, không tác, như những gì Thế Tôn đã nói kệ:
Nếu ai muốn lễ Phật
Và các bậc tối thắng,
Đều phải quán vô thường.
Uẩn, xứ, giới14 các loại,
___________________________
13 Ưu-bát-hoa-sắc 優缽華色: Liên Hoa Sắc. Pāli: Pāli: Uppalavaṇṇā, Tỳ-kheo-ni thần thông đệ nhất. Xem kinh 2 phẩm 5.
14 Ấm, trì, nhập 陰持入: uẩn, giới, xứ. Pāli: khandha, dhātu, āyatana.

* Trang 420 *
device

Phật quá khứ xa xưa,
Cho đến Phật tương lai,
Cùng chư Phật hiện tại,
Tất cả đều vô thường.
 
Nếu ai muốn lễ Phật
Quá khứ và tương lai,
Hoặc ở trong hiện tại,
Phải quán nơi pháp Không.
 
Nếu ai muốn lễ Phật,
Quá khứ và tương lai,
Hoặc ở trong hiện tại,
Nên xét nơi Vô ngã.
“Trong đây không có ngã, không có mạng, không có con người,không có tạo tác, cũng không hình dung, có dạy, có truyền. Các pháp thảy đều không tịch. Cái gì là ngã? Cái ta là không[708a01] chủ. Nay ta quy mạng tụ chơn pháp.” Rồi Tôn giả Tu-bồ-đề liền ngồi vá y trở lại.
Lúc ấy, Tỳ-kheo-ni Ưu-bát Hoa Sắc hóa thành Chuyển luânThánh vương, bảy báu dẫn đường, đi đến chỗ Thế Tôn. Năm vua từ xa trông thấy Chuyển luân Thánh vương đến, vui mừng hớn hở, không tự chế được, tự nói với nhau: “Thật là kỳ diệu hiếm có! Thế gian xuất hiện có hai trân bảo, là Như Lai và Chuyển luân Thánh vương.”
Bấy giờ, Thế Tôn dẫn hàng vạn thiên chúng từ trên đỉnh núi Tu-di xuống đến cạnh hồ nước. Thế Tôn đưa chân dẫm lên đất,ngay khi ấy khiên ba ngàn Đại thiên thế giới này chấn động sáu cách. Chuyển luân Thánh vương hóa hiện, từ từ đi đến chỗ Thế Tôn. Vua các nước nhỏ và nhân dân tất cả đều tránh ra. Khi đã đến gần Thế Tôn, Chuyển luân Thánh vương hóa giả liền hiện nguyên hình là Tỳ-kheo-ni và đảnh lễ sát chân. Năm  vị vua thấy vậy,

* Trang 421 *
device

đều than thở, bảo nhau: “Hôm nay chúng tathật có sự mất mát. Chúng ta đáng ra trước được gặp Như Lai,nhưng nay thì Tỳ-kheo-ni này đã gặp trước.”
Tỳ-kheo-ni đến gặp Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi bạch Phật rằng:
“Nay con đảnh lễ đấng Tối thắng! Hôm nay, con được hầu thăm trước tiên. Con là Tỳ-kheo-ni Ưu-bát Hoa Sắc, đệ tử của Như Lai.”
Khi ấy, Thế Tôn nói kệ này:
Nghiệp lành nhờ lễ trước,
Hơn hết, không ai bằng.
Cửa giải thoát Không, Vô15
Đó là nghĩa lễ Phật.
Nếu ai muốn lễ Phật,
Tương lai và quá khứ,
Hãy quán pháp Không vô.16
Đó là nghĩa lễ Phật.
Khi ấy, năm vua và nhân dân nhiều không thể đếm xuể, đến chỗ Thế Tôn. Mỗi vị đều tự xưng danh hiệu. Con là Ba-tư-nặc vua nước Ca-thi. Con là Ưu-điền vua nước Bạt-sai. Con là Ác Sanh vua của Nhân dân Ngũ đô.17 Con là Ưu-đà-diên vua nước Nam hải. Con là Tần-bà-sa-la vua nước Ma-kiệt-đà. Lúc ấy, nhân dân trong khoảng
_______________________
15 Kệ lược bớt chữ trong bản Hán: Không, Vô tướng, Vô nguyện, ba giảithoát môn.
16 Không vô, hay không tịch. Pāli: suññatā.                          
17 Nhân dân Ngũ đô, hay Ngu đô, có lẽ tương đương Pāli: Pañcālajanapada(Pañcālaraṭṭha), được kể 1 trong 16 đậi quốc thời Phật. Theo Pāli, vua bấygiờ là Dummukha.

* Trang 422 *
device

mười một na-thuật,18 cùng chúng bốnbộ và những gia chủ tối tôn cả thảy là một ngàn hai trăm năm mươi người đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, rồi đứng qua một bên.
Bấy giờ, vua Ưu-điền ôm tượng bằng ngưu-đầu chiên-đàn trong tay và nói kệ với Như Lai:
Con có việc muốn hỏi,
[708b01] Từ bi hộ hết thảy:
Người tạo hình tượng Phật
Được những phước đức gì?
Bấy giờ, Thế Tôn lại dùng kệ đáp:
Đại vương, hãy lắng nghe,
Ta giảng nghĩa ít nhiều.
Người tạo hình tượng Phật,
Nay chỉ nói sơ lược.
 
Trước nhất, mắt không hư,
Sau có được thiên nhãn.
Phân biệt rõ trắng đen,
Đức tạo hình tượng Phật.
 
Hình vóc sẽ hoàn hảo
Ý chính, không mê lầm.
Thế lực hơn người thường.
Người tạo hình tượng Phật,
Hẳn không đọa đường ác;
Khi chết sanh lên trời,
Ở đó làm thiên vương:
Phước làm hình tượng Phật.
_____________________
18 Na-thuật 那術. Số đếm. Các phiên âm khác: na-do-tha, na-do-đà, tương đương một vạn, nghìn vạn, hay nghìn ức. Skt. nayuta.

* Trang 423 *
device

Phước khác không thể kể.
Phước kia khó nghĩ bàn.
Tiếng tốt vang bốn phương:
Phước tạo hình tượng Phật.
“Lành thay, lành thay! Đại vương làm được nhiều lợi ích cho trời người mông nhờ.”
Lúc ấy, vua Ưu Điền vô cùng sung sướng.
Bấy giờ, Thế Tôn Thế Tôn vì chúng bốn bộ và năm vua nói vềdiệu luận. Luận về bố thí, luận về trì giới, luận về sanh thiên;dục là tưởng bất tịnh, là hữu lậu, là tai họa lớn, giải thoát là vi diệu. Khi Thế Tôn đã thấy tâm ý chúng bốn bộ đã được khaimở; như pháp mà chư Phật thế tôn thường thuyết, là khổ, tập,tận, đạo, Ngài cũng vì họ mà nói. Bấy giờ ngay trên chỗ ngồihơn sáu vạn trời người dân, dứt sạch trần cấu, được mắt pháptrong sạch.
Bấy giờ, năm vua bạch Thế Tôn:
“Nơi này là phước tối diệu, là đất thiêng, nên Như Lai mới từtrời Đâu-suất xuống, thuyết pháp tại đây. Nay chúng con muốn kiến lập nơi này khiến vĩnh viễn không còn bị mục nát.”
Thế Tôn bảo:
“Này năm Vua, các ông hãy xây dựng thần tự ở nơi này, đời đời hưởng phước không bao giờ hư hoại.”
Các vua thưa:
“Phải xây dựng thần tự như thế nào?”
Bấy giờ, Thế Tôn duỗi bàn tay phải, từ trong đất xuất hiện chùa Ca-diếp Như Lai. Nhìn năm Vua mà bảo:
“Muốn tạo thần tự, hãy theo pháp này.”

* Trang 424 *
device

Lúc ấy, năm vua liền khởi xây đại thần tự ở nơi này.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Tùy tùng của các Như Lai hằng sa trong quá khứ nhiều ít cũng như hôm nay không khác. Ngay cả tùy tùng của hằng sa chư Phật trong tương lai nhiều [708c01] ít cũng như hôm nay không khác. Nay Kinh này đặt tên là ‘Du thiên Pháp bổn.’
“Các Tỳ-kheo, hãy học điều này như vậy.”
Chúng bốn bộ và năm vua sau khi nghe những gì Phật dạy,hoan hỷ phụng hành.19
_________________________
19 Bản Hán, hết quyển 28.

* Trang 425 *
device

* Trang 426 *
device

 
Tăng Nhất A- Hàm Tập 2