LOGO VNBET
KINH TIỂN DỤ
                   (Ví dụ người bị trúng tên độc)

 
         Tôi nghe như vầy : Một thời đức Phật ở tại vườn Cấp Cô Độc nước Xá vệ.
         Lúc đó, Tôn giả Mang-đồng tử (cũng dịch Ma-la Cưu-ma-la = Malunkyaputta), đang tịnh tọa tư duy ở chỗ thanh vắng, bỗng nãy ra ý nghĩ : « có một vấn đề mà lâu nay đức Thế Tôn gác qua một bên không chịu nói đến, ấy là cõi thế gian (đồng nghĩa chữ thế giới) là thường hay vô thường, là hữu biên hay vô biên, thần ngã (như nghĩa linh hồn) với thân là một hay là khác, đức Như Lai sau khi diệt độ rồi có còn hay không còn có, hay cũng có cũng không , hay chẳng phải có phải không ? Ta không thể nào yên tâm không thắc mắc về điều đó được. Nếu đức Thế Tôn một mực nói rõ cho ta biết thế gian là thường , thì ta còn theo Ngài tu học, còn nếu đức Thế Tôn không chịu một mực nói rõ ta biết thế gian là thường, thì ta sẽ cật nạn Ngài xong rồi hoàn tục không tu theo Ngài nữa. Cũng như vậy, thế gian là vô thường, hoặc hữu biên, hoặc vô biên, thần ngã với thân là một hoặc là khác, Như Lai sau khi diệt độ rồi còn có hoặc không có, hoặc cũng có cũng không, hoặc chẳng phải có chẳng phải không ? Nếu
 
 

* Trang 323 *
device

đức Thế Tôn một mực nói rõ và nhận đó là đúng thật, ngoài ra đều hư dối, thì ta còn theo Ngài tu học, còn nếu đức Thế Tôn không chịu một mực nói rõ và nhận đó là đúng thật, ngoài ra đều hư dối, thì ta sẽ cật nạn Ngài xong rồi hoàn tục không tu theo Ngài nữa ». Mang- đồng- tử liền rời khỏi tòa đi thẳng đến chỗ Phật lúc trời phủ ánh hoàng hôn. Đảnh lễ Phật xong ông ngồi lại một bên cung kính bạch Phật : « Bạch đức Thế Tôn ! Tôi vừa ở chỗ thanh vắng tĩnh tọa tư duy, tâm tôi bỗng nẩy ra ý nghĩ : Có một vấn đề mà lâu nay đức Thế Tôn gác qua một bên không chịu giảng nói rõ ràng, ấy là cõi thế gian thường hay vô thường…(cho đến)…, hoặc Như Lai sau khi diệt độ rồi chẳng phải có chẳng phải không ? Đó là điều đã làm tôi thắc mắc không thể nào yên tâm được. Bạch đức Thế Tôn ! Như đức Thế Tôn biết rõ thế gian là thường, thời cũng xin Ngài nói rõ thế gian là thường, còn như đức Thế Tôn không biết rõ thế gian là thường, thời cũng xin Ngài nói hẳn là không biết, cũng như thế, hoặc thế gian là vô thường, là hữu biên, là vô biên … hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không ; như đức Thế Tôn biết rõ đó là thật, ngoài ra đều hư dối, thời xin Ngài nói cho tôi hiểu , còn như đức Thế Tôn không biết rõ thời cũng xin Ngài nói hẳn là không biết.
      Phật hỏi : Này Mang-đồng-tử ! Trước kia Ta có từng nói với ngươi hãy đến đây tu theo Ta rồi Ta sẽ nói cho nghe thế gian là thường hoặc vô thường…
 

* Trang 324 *
device

hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không, đến không ?
         Mang-đồng-tử : dạ không.
         - Hoặc ngươi có nói với Ta nếu đức Thế Tôn nói rõ cho tôi thế gian là thường hoặc vô thường… hoặc Như Lai sau khi diệt độ rồi chẳng phải có chẳng phải không, rồi tôi sẽ theo Ngài tu học, đến không ?
         - Dạ, không.
         - Này Mang-đồng-tử ! Ta không từng nói với ngươi, ngươi cũng không từng nói với Ta, vậy cớ sao ngươi lại ngu si nói ra những lời bực tức vu báng Ta như thế ?
Mang-đồng-tử bị Phật quở trách, cùng lời biện bạch, nên buồn bã cúi mặt lặng thinh như có điều gì tư lự ! Phật xây qua dậy đại chúng : Này chư Tỷ-kheo ! Như có kẻ ngu si nghĩ rằng : nếu đức Thế Tôn không nói rõ cho ta biết thế gian là thường hay vô thường…hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không, thì ta sẽ không theo Ngài tu học. Nhưng khốn thay, người ngu chưa kịp biết được gì như chỗ mong muốn thì nửa chừng nó đã chết mất rồi ! Ví như một người trúng tên độc, đau đớn khổ sở, bà con động tình thương xót cấp tốc mời thầy đến chữa. Nhưng người kia nói : chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết người bắn cung họ gì ?tên gì ? sinh ở đâu ? cao hay thấp ? mập hay gầy ? da đen hay trắng ? thuộc dòng Sát-lợi hay cư sĩ ? hay
 
 
 
 
 

* Trang 325 *
device

Thủ-đà-la ? hay Bà-la-môn ? ở phương đông, tây, nam hay bắc ?
- Chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết cây cung làm bằng gỗ hay bằng sừng ? Màu đen hay trắng, đỏ hay vàng ?
- Chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết dây cung làm bằng gân hay chỉ ? Tơ hay gai ?
- Chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết mũi tên làm bằng gỗ hay tre ? Quấn bằng gân trâu hay chỉ tơ ? Bằng gân hưu hay gân nai ?
… (lược)…
- Và khoan, chưa được nhổ tên vội, hãy nói cho tôi biết người thợ làm cung tên gì họ gì ? cao thấp mập gầy ra sao ? Sinh ở đâu ? Nước da đen hay trắng ? Ở phương hướng nào ?- Này chư Tỷ-kheo ! Khốn thay, người kia chưa kịp biết được gì thì giữa chừng nó đã chết mất rồi ! Đây cũng như thế, nếu có kẻ ngu si nghĩ rằng : nếu đức Thế Tôn không vì ta nói rõ và nhận là đúng thật về cõi thế gian là thường hoặc vô thường…hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không, thì ta sẽ không theo Thế Tôn để tu học, nhưng khốn thay, người kia chưa thể biết được gì như lòng mong muốn thì giữa chừng nó đã chết mất rồi !
Này chư Tỷ-kheo ! Nếu nhân vì cái kiến thức về thế gian là thường hoặc vô thường…, mà các ông mới theo Ta tu học, nói như vậy không đúng ! Hoặc
 
 
 
 
 

* Trang 326 *
device

do có cái kiến thức về thế gian là thường hoặc vô thường… mà các ông mới theo Ta tu học, nói vậy cũng không đúng ! Hoặc do không có cái kiến thức về thế gian là thường hoặc vô thường… mà các ông mới theo Ta tu học, nói vậy cũng không đúng ! Này chư Tỷ-kheo ! Dù thế gian là thường, thì chúng sinh vẫn hiện có sanh, có già, có bịnh, có chết, thống khổ ưu bi ; dù thế gian là vô thường…Hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không, thì chúng sinh vẫn hiện có sanh, có già, có bịnh, có chết, thống khổ ưu bi (1). Vì sao Ta không chịu nói rõ thế gian là thường hoặc vô thường v.v… ?-  Vì điều đó không hợp nghĩa, không hợp pháp, không phải căn bản phạm hạnh, không đưa đến trí tuệ, giác ngộ, giải thoát, Niết-bàn. Còn điều Ta một mực nói rõ ấy là Khổ đế, Tập đế, Diệt đế, Đạo đế. Vì nói hợp nghĩa, hợp pháp, là căn bản phạm hạnh, có thể đưa đến trí tuệ, giác ngộ, giải thoát, Niết-bàn.
Này chư Tỷ-kheo ! Điều này không đáng nói thì Ta không nói, điều nào đáng nói thì Ta nói, các ông nên như vậy thụ trì, như vậy tu học.
Các Tỷ-kheo nghe Phật dạy học, hoan hỷ phụng hành.
 
 
 
*
 

(1)Ý nói dù thế gian thường hoặc vô thường… đều chẳng tương quan gì đến việc tu hành cầu giải thoát. Thế gian thường hoặc vô thường cũng chẳng thay đổi được chút nào những sự thật hiển nhiên là sanh khổ, già, bịnh, chết khổ của con người đang chịu.
 

* Trang 327 *
device

 
Kinh Trường A Hàm