LOGO VNBET
 
KINH TỆ TÚC
(Cuộc thảo luận về kiếp sau giữa Ca Diếp đồng tử và Bà-la-môn Tệ Túc)

 
            Lúc bấy giờ Đồng tử Ca Diếp (Kimar Kassapa) cùng 500 Tỷ-kheo đi du hóa các nước Câu-tát-la (Kosala) lần đến thôn Bà-la-môn tên Tư-bà-hê (Cetanva), nghỉ tại rừng Thi-xá-bà (Simsapa). Lúc đó có người Bà-la-môn tên Tệ Túc (Payasi), xưa nay ở thôn Tư-bà-hê, một thôn giàu vui, nhân dân đông đúc, cây cối sầm uất do vua Ba Tư Nặc (Pasenadi) đã phong riêng cho ông Bà-la-môm Tệ Túc để làm phần đất tịnh tu (Phạm phần). Bà-la-môn Tệ Túc để làm người thường chấp giữ dị kiến (1) và dạy mọi người rằng: “không có đời sau (2) cũng không có tái sinh, không quả báo lành dữ chi cả thảy”.
         Hôm nọ người trong thôn Tư-bà-hê nhân nghe có Đồng nữ Ca Diếp cùng 500 Tỷ-kheo từ nước Câu-tát-la đến nghỉ tại rừng Thi-xá-bà, thì bàn nhau rằng: “Vị Đồng nữ Ca Diếp này có tiếng tăm lớn lắm. Ngài là bậc đã chứng A-la-hán, kỳ cựu trưởng túc, đa văn, quảng bác, thông minh duệ trí, biện tài ứng cơ, giỏi cách nghị luận, nếu chúng ta gặp được
 
 
 
 
 
(1)Dị kiến là tư tưởng, kiến thức khác với mình, là ngoại đạo.
(2)Chỉ tin có hiện tại, không tin có đời quá khứ, đời vị lai của một chúng sinh.
 

* Trang 181 *
device

thì hay lắm”. Do đó người trong thôn ngày càng tiếp tục tìm đến Ca Diếp. Tệ Túc nhân hôm ấy đang đứng trên lầu trông thấy mọi người từng đoàn kéo đi mà chẳng biết đi đâu, mới hỏi người cầm lọng hầu rằng: “những người kia đi đâu mà kéo từng đoàn người như vậy”. Người hầu đáp: “Tôi nghe nói Đồng nữ Ca Diếp cùng 500 Tỷ-kheo từ nước Câu tát la đến nghỉ tại rừng Thi-xá-bà, lại nghe ngài có tiếng tăm lớn, chứng La-hán rồi, kỳ cựu trưởng túc, đa văn, quảng bác, thông minh duệ trí, biện tài ứng cơ, giỏi cách nghị luận nên các người kéo đoàn muốn đến gặp Ngài.
         Tệ Túc liền sai người hầu: “ngươi hãy mau nói mấy người ấy dừng lại, chờ ta cùng đi đến gặp với. Ca Diếp kia vì có ý muốn mê hoặc lừa dối thế gian, nên mới nói có đời sau, có tái sinh, có quả báo thiện ác, song kỳ thật đâu có đời sau, đâu có tái sinh, đâu có quả báo thiện ác gì”. Người hầu vâng lệnh đến nói với đoàn người dừng lại. Họ đáp: “Hay lắm, nếu muốn đi hãy cùng đi mau”. Người hầu về thưa lại cho biết đoàn người đã dừng và nói đi được thì đi mau.
         Tệ túc liền xuống lầu, sai người hầu sắp sửa xe cộ, rồi cùng đoàn người trong thôn vây quanh nhau kéo đến rừng Thi xá bà. Khi đến nơi, ai nấy đều xuống xe đi bộ đến chỗ Ngài Ca Diếp, hỏi han xong ngồi một bên. Họ thi lễ nhiều cách, có người lễ
 

* Trang 182 *
device

bái Ca Diếp rồi ngồi, có người hỏi han rồi ngồi, có người tự xưng tên mình rồi ngồi, có người vòng tay rồi ngồi, có người chỉ lặng lẽ ngồi xuống.
         Tệ túc thưa với Ca diếp: “nay tôi có điều muốn hỏi Ngài có cho phép được hỏi không?”. Ca Diếp đáp: “Tùy ý ngươi hỏi, hễ nghe rồi phải để tâm xét hiểu.
         Tệ Túc nói: Chủ thuyết của tôi là không có đời sau, không có tái sinh, không có quả báo tội phước, còn chủ thuyết của Ngài thế nào?
         Ca Diếp đáp: “Tôi hỏi ông, hiện mặt trời mặt trăng ở trên kia thuộc về đời này hay đời khác (1)? Thuộc về trời hay về người?
  • Mặt trời mặt trăng là thuộc về đời khác chớ không phải đời này, thuộc vệ trời chớ không phải là người.
  •  Như vậy phải có đời khác, phải có tái sinh, phải có quả báo thiện ác chớ sao ông bảo không có.
  • Tuy Ngài nói có đời sau, có tái sinh, có quả báo, nhưng theo ý tôi thì không tất cả.
  • Có lý do gì ngươi biết không có đời sau? Không có tái sinh, không có quả báo thiện ác?
  • Có lý do.
  • Lý do gì?
 
 
 

(1) Đời khác trong bài này vừa có ý nghĩa là đời trước, đời sau của một chúng sinh, vừa có nghĩa là ở thế giới khác như trên đây. Nhưng ở đây, sẽ dùng chữ “đời sau” cho dễ nhận và đúng.

* Trang 183 *
device

- Nguyên tôi có người bà con quen biết, mắc phải bệnh hiểm nghèo, tôi đến nói họ rằng: “Các Sa-môn, Bà-la-môn thường chấp theo dị kiến, cho rằng những người sát sinh, trộm cắp, tà dâm, hai lưỡi, nói dối, nói thêm bớt, xan tham, tật đố, tà kiến, sau khi chết bị đọa địa ngục, nhưng tôi không tin vì tôi chưa hề thấy người chết rồi trở lại nói cho biết chỗ họ sinh tới, nếu có người trở lại nói cho biết, thì tôi tin ngay. Nay anh là chỗ bà con tôi, không may anh đã tạo đủ 10 điều ác, nếu như quả như lời Sa-môn nói thì anh chết chắc chết phải sa vào Địa ngục, tôi chỉ còn tin ở anh để quyết định có đời sau hay không, vậy nếu xét có cảnh địa ngục thật, anh hãy trở lại nói cho tôi biết, tôi tin” Nhưng này Ca Diếp từ khi anh ta chết đến nay biệt mất không hề trở lại, anh ta là người thân của tôi, không lẽ dối tôi, hứa rồi không trở lại. Do đó tôi biết chắc không có đời sau.
           Ca Diếp trả lời: Những kẻ có trí nhờ thí dụ mà mau rõ. Ta sẽ dẫn ví dụ để giải bày: Ví như một tên đạo tặc, thường ôm lòng gian trá, vi phạm phép cấm nhà vua, bị rình bắt đem đến vua và nói: “người này làm giặc, xin vua trị nó”. Vua liền hạ lệnh bắt trói kẻ kia bêu rêu ngoài đường, rồi chở ra khỏi thành, giao cho đao phủ xử hình. Được lệnh, người ta liền bắt trói kẻ ấy giao cho đao phủ. Kẻ giặc ấy tìm lời mềm mỏng xin với đao phủ rằng: “xin ông thả cho tôi về thăm bà con xóm làng để nói vài lời từ biệt,
 
 
 

* Trang 184 *
device

xong tôi trở lại”. Tệ Túc nghĩ sao, người đao phủ có chịu thả không?
         - Không.
         - Họ là người cùng loại, ở cùng một đời hiện tại, còn không chịu thả huống chi là bà con ông tạo đủ 10 điều ác, chết đọa địa ngục gặp phải tay quỷ ngục không chút từ tâm? Hai bên lại không cùng một loại? Chết sống hai đường cách biệt? Khi đó bà con ông nếu lấy lời ngon ngọt xin quỷ ngục rằng: ngươi tạm tha ta, để ta trở lại nhân gian thăm bà con, từ biệt vài lời xong ta sẽ trở lại”. Tệ Túc nghĩ sao, chừng quỷ ngục có thả không?
         - Không.
         - Cứ so sánh theo thế đủ biết. Tại sao ngươi còn giữ chặt chỗ mê lầm, sinh điều tà kiến như thế.
         - Tệ Túc nói: Tuy Ngài dẫn dụ bảo có đời sau, nhưng tôi vẫn cho là không có?
         - Có duyên cớ khác.
         - Duyên cớ gì?
         - Tôi có người bà con mắc phải bệnh ngặt nghèo, tôi đến nói với họ rằng: “Các Sa-môn, Bà-la-môn, chấp theo dị kiến bảo có đời sau, hễ người nào không sát, không đạo, không dâm, không dối, không hai lưỡi, không vọng ngữ, không nói thêm bớt,
 
 

* Trang 185 *
device

không tham lam, không tật đố, không tà kiến, thì khi chết được sinh lên cõi trời. Tôi không tin điều đó, vì tôi chưa từng thấy người nào chết rồi trở lại nói cho biết chỗ họ đã sanh tới ra sao, nếu có ai trở lại nói cho biết thì tôi tin ngay. Nay anh, chỗ bà con tôi, anh đã may mắn tạo đủ 10 điều lành, nếu quả như lời Sa-môn nói thì anh chết rồi sẽ được sanh lên cõi trời , bây giờ tôi chỉ còn tin anh để quyết định có đời sau hay không. Vậy nói xét thật có quả báo cõi trời, anh phải nhớ trở lại nói cho tôi biết, tôi tin”. Nhưng này Ca Diếp! Từ ngày anh ta chết đến nay mất biệt không hề trở lại. Anh ta là bà con tôi, không lẽ dối tôi, hứa rồi không trở lại. Nên tôi biết chắc không có đời sau.
          - Ta sẽ ví dụ ngươi rõ. Ví như có người bị rớt hầm xí, đầu mình chìm ngủm, may được vua cho người vớt lên, lấy tre chẻ đan mên, cạo trên thân người ấy 3 lần, rồi lấy nước tháo đậu, tro sạch rửa lần, sau lại lấy nước thơm tắm gội, lấy bột hương xoa khắp mình và bảo thợ cạo cạo tóc cho. Người ta lại tắm gội thêm 3 lần, lấy nước thơm rửa, lấy bột hương xoa mình và lấy áo tốt mặc cho nữa. Tiếp người ta đem thức ngon vị ngọt cho ăn rồi đưa đến ở ngôi nhà cao đẹp cho hưởng thứ ngũ dục. Nầy Tệ Túc! Về sau người kia có muốn rớt xuống hầm xí nữa không?
         - Không, làm sao còn trở xuống chỗ nhơ thối đó.
 
 
 
 
 

* Trang 186 *
device

Chư thiên cũng thế. Họ cho cõi Diêm phù này là nơi tanh hôi bất tịnh. Họ ở trên cách xa hàng trăm do tuần còn nghe mùi hôi của nhân gian xông lên không khác hầm xí. Như vậy Tể Túc! Bà con của ngươi, tạo đủ 10 điều lành, tất đã sinh lên các cõi trời, hưởng thú ngũ dục, khoái lạc vô cùng, phỏng có chịu trở lại cõi Diêm phù hầm xí này không?
         - Không.
         Cứ so sánh theo đó đủ biết, tại sao ngươi còn giữ chặt mê lầm, sinh điều tà kiến thế!
         Tệ Túc nói: Tuy Ngài dẫn dụ nói có đời sau, song tôi vẫn không cho là không có.
         Ca Diếp hỏi: Ngươi còn duyên cớ gì khác để biết không có?
         - Có duyên cớ khác.
         - Duyên cớ gì?
         Nguyên tôi có người bà con mắc bệnh trầm trọng, tôi đến nói họ rằng: “Các Sa-môn, Bà-la-môn, chấp theo kiến giả ngoại đạo, bảo có đời sau. Hễ người nào không sát, không đạo, không dâm, không dối, không rượu thì khi chết được sinh lên cõi trời Đao lợi, nhưng tôi không tin vì tôi chưa từng thấy có ai chết rồi nói cho biết chỗ họ đã sanh tới, nếu có ai trở lại nói cho biết chỗ họ đã sanh tới, nếu có ai trở lại cho biết thì tôi tin ngay. Nay anh là bà con tôi, anh tu đủ ngũ giới chết rồi chắc được sinh lên cõi Đao lợi. Giờ tôi chỉ còn tin anh để quyết
 

* Trang 187 *
device

định đời sau có không mà thôi, vậy nếu có quả cõi thiên phước, anh hãy trở lại nói cho tôi biết, tôi tin”. Nhưng này Ca Diếp! Từ ngày anh ta chết đến nơi mất biệt không hề trở lại.Anh ta là bà con của tôi, không lẽ dối tôi, hứa rồi không lại? Nên tôi biết chắc không có đời sau.
         - Ở cõi này 100 năm chỉ bằng 1 ngày 1 đêm ở cõi trời Đao lợi. Cõi Đao lợi cũng lấy 300 ngày làm 1 tháng, 12 tháng 1 năm, mà người ở cõi trời kia lại sống lâu 1 ngàn năm như thế. Tệ Túc nghĩ thế nào? Khi người bà con ông giữ đủ ngũ giới, chết được sinh lên cõi trời Đạo lợi thì nghĩ rằng: “ Ta có phúc duyên được sinh lên đây, ta hãy vui chơi trong 2,3 ngày, sau trở lại báo tin cho bà con ta hay cũng không muộn”. Như thế, chừng ngươi có gặp được bà con ngươi không Tệ Túc?
         - Không, khi ấy tôi đã chết mất lâu rồi, làm sao gặp được. Nhưng tôi không tin ai đã nói với Ngài cõi trời Đao lợi có sự sống lâu như thế.
         - Ta sẽ dần ví dụ cho ngươi rõ: ví như có người sinh ra đã bị đui, không hiểu 5 màu xanh, vàng, đỏ, trắng, thô, tế, dài, ngắn, cũng không thấy mặt trời , mặt trăng, sao, gò nỗng, ngòi, rãnh gì cả, nếu có ai hỏi nó về 5 màu sắc, thì nó trả lời ngay: Không có 5 màu sắc; nếu hỏi đến thô, tế, dài, ngắn, mặt trời, mặt trăng, sao, gò, nỗng, ngòi, rãnh, chắc nó cũng
 
 
 
 
 
 
 
 

* Trang 188 *
device

trả lời không có nốt. Tệ Túc nghĩ thế nào, người đui trả lời như thế có đúng không?
         - Không đúng! Thế gian hiện có 5 màu xanh, vàng, đỏ, trắng thật v.v…mà người đui bảo không sao được?
         - Này Tệ Túc! Ngươi cũng như thế. Sự sống lâu của trời Đao lợi có thật, chỉ vì ngươi không thấy nên mới nói không có thôi.
     Tệ Túc nói: Tuy Ngài dẫn dụ nói có, nhưng tôi vẫn không tin được?
     Ca Diếp hỏi: Ngươi còn có duyên cớ gì mà tin là không có?
         - Nguyên dân chúng ở trong thôn vua phong của tôi, có kẻ làm giặc bị rình bắt được đem đến tôi và nói: “người này làm giặc, xin ông trị nó”. Tôi liền bảo trói người ấy lại bỏ vào trong một cái vạc đậy nắp trét kín với một lớp đất dày , không để cho thần thức ở trong tiết xuất ra được, rồi lấy lửa đốt. Lúc đó tôi cố tình tìm thử thần thức người ấy chui chỗ nào, nên khiến kẻ thị tùng bao quanh cái vạc nhìn kỹ, song không ai thấy chỗ thần thức chui ra ở đâu. Sau tôi lại bổ các vạc ra tìm, cũng chẳng thấy chỗ nào là chỗ thần thức qua lại. Vì duyên cớ đó nên tôi biết chắc không có đời sau.
         Nay ta hỏi ngươi, có lúc nào ngươi ngủ mộng thấy núi rừng sông núi, vườn quán, ao hồ, quốc ấp, đường sá không?
 
 

* Trang 189 *
device

- Có.
         - Lúc ngươi đang nằm mộng, bà con trong nhà có chung quanh ngươi không?
         - Có.
         - Bà con ngươi khi đó có thấy thần thức ngươi đi ra đi vào không?
         - Không thấy.
         - Ngươi hiện còn sống mà thần thức ra vào còn không thấy được, huống nơi người chết. Ngươi không thể chỉ dựa vào việc trước mắt mà quán thấy chúng sanh xa xôi. Này Tệ Túc! Có những vị Tỷ-kheo, từ đầu đêm chí cuối đêm không ngủ, chỉ lo tinh cần chuyên tâm niệm đạo, lấy sức tam muội (Samadhi: định) mà tu luyện Thiên nhãn, ròi nhờ sức Thiên nhãn mà quán thấy chúng sinh chết chỗ này sinh chỗ kia, chết chỗ kia sinh chỗ này, sống lâu hay chết yểu, nhan sắc tốt hay xấu, tùy chỗ lành dữ chúng sinh đến thọ báo, sức Thiên nhãn đều thấy suốt hết, ngươi không nhìn thấy tử sinh qua lại chúng sinh mà vội cho là không có.
         Tệ Túc nói: Tuy Ngài dẫn dụ nói có đời sau, nhưng theo chỗ tôi biết thì hẳn không có.
           Ca Diếp hỏi: Vậy ngươi có duyên cớ gì biết là không?
 
 
 
 
 

* Trang 190 *
device

- Có. Nguyên người ở thôn tôi, có kẻ làm giặc, bị rình đem đến tôi và nói: “người này làm giặc, xin ông trị nó”. Tôi liền sai trói người ấy lại, để sống vậy mà lột da tìn thần thức, nhưng không trông thấy gì cả; lại sai cắt thịt ra tìm thần thức, cũng chẳng thấy; lại sai xẻ xương, gân, vạch ra tìm cũng chẳng thấy; lại sai đập xương tìm trong tủy, cũng chẳng thấy. Vì cớ đó, tôi biết chắc không có đời sau.
         - Để ta dẫn chuyện này ngươi rõ: một kiếp lâu xa trong quá khứ, có một quốc độ bị điêu tàn hoang phế chưa hồi phục, lúc đó có đoàn lái buôn dắt 500 cỗ xe đi đến, gặp một người Phạm chí tu về đạo thờ lửa ở tại khu rừng, mấy người lái buôn mới đến xin ngủ trọ rồi sáng ngày từ giã, ông Phạm chí thầm nghĩ. Ta hãy đến chỗ mấy người lái buôn ngủ khi đêm xem thử họ có bỏ sót gì chăng? Ông liền đến xem thì không thấy gì trừ một đứa con nít mới sanh độ một năm, đang ngồi khóc. Ông Phạm chí nghĩ: “Ta đâu thể nhẫn tâm thấy đứa nhỏ này chết trước mặt mình”. Ông liền bồng về nuôi. Đứa trẻ mỗi ngày mỗi lớn, được 10 tuổi hơn. Lúc đó ông Phạm chí có việc muốn đi vào nhân gian, mới dặn đứa nhỏ: “Ta có chút việc, tạm đi khỏi ít hôm, ngươi khéo giữ gìn đống lửa này. Nếu lửa có tắt, thì hãy lấy hai thanh củi cọ lại với nhau mà lấy lửa đốt lên, nghe”. Dặn xong, Phạm chí ra đi. Sau khi ông đi, đứa nhỏ ham chạy chơi, không chịu coi lửa cho thường, để lửa tắt. Đứa nhỏ hết chơi trở về thấy lửa đã tắt, áo
 

* Trang 191 *
device

não than thầm: “Ta bậy quá!” Nó liền bơi tro tìm lửa, chẳng thấy lửa đâu, lại lấy búa chẻ củi ra tìm, cũng chẳng thấy, lại chặt củi thành khúc bỏ vào cối giã để tìm, cũng chẳng thấy. Sau đó Phạm chí trở về, hỏi: “Trước khi đi ta đã dặn ngươi coi lửa, lửa khỏi tắt không?” Đứa nhỏ đáp: “Tôi chạy ra ngoài chơi, không coi lửa thường, nên lửa đã tắt”. Phạm chí lại hỏi: “Ngươi làm cách nào để lấy lửa lại?” Đứa nhỏ đáp: “Lửa phát ra từ củi, song tôi lấy búa bửa ra tìm sao chẳng thấy, lại chặt nhỏ bỏ trong cối giã để tìm, cũng chẳng thấy”. Ông Phạm chí liền lấy 2 thanh củi cọ với nhau, một chốc có lửa tia ra, ông chất củi lên đốt và xây bảo đứa nhỏ: “Muốn tìm lửa phải dùng đúng cách này, chớ không nên chẻ củi, giã nát củi ra tìm mà được đâu”. Này Tệ Túc, ngươi cũng giống như thế, không có theo phương pháp đúng đắn lại đi lột da người chết ra tìm thần thức, đâu tìm được! Ngươi không thể dựa vào việc hiện trước mắt mà quán thấy chúng sinh xa xôi đâu. Do đó nên phải nhận thức chắc chắn có đời sau vậy.
         Tệ Túc nói: Tuy ngài dẫn dụ nói các đời sau, song theo chỗ tôi biết thì hẳn không có.
         Ca Diếp hỏi: Ngươi còn có duyên cớ gì biết không có?
         Có, nguyên người ở thôn tôi, có kẻ làm giặc, bị rình bắt được, đem đến tôi và nói: “Người này làm giặc, xin ông trị nó”. Tôi liền sai đem người ấy
 
 
 

* Trang 192 *
device

ra cân, rồi từ giết chết một cách êm thấm không làm hao tổn lấy mọt chút da thịt. Giết xong tôi sai đem xác người ấy cân lại, thì thấy lần này nặng hơn trước. Này Ca Diếp: thân người ấy không sống, thần thức đang còn, nhan sắc tốt tươi, còn nói năng được mà đem cân thì nhẹ, kịp đến khi chết, thần thức đã mất, nhan sắc không còn, không nói năng được mà đem cân thì lại thấy nặng. Vì cớ  đó nên tôi biết không có đời sau.
         - Ví như cân sắt, khi sắt còn nguội đem cân thì nặng, sau đốt đỏ đem cân lại nhẹ. Tại sao khi sắt nóng, mềm, có màu đỏ sáng mà cân nhẹ, khi sắt nguội, cứng, không màu đỏ sáng mà cân lại nặng?
         - Sắt nóng có màu đỏ và mềm, nên nhẹ, sắt nguội không màu đỏ mà cứng, nên nặng.
         - Con người cũng thế. Khi sống có nhan sắc mềm mại mà nhẹ, khi chết không nhan sắc, cứng cỏi mà nặng, nên biết chắc chắn có đời sau.
Tệ Túc nói: Tuy ngài dẫn dụ nói đời sau, nhưng theo tôi biết thì không có đời sau.
Ca Diếp hỏi: Ngươi còn có duyên cớ gì biết không có?
         - Có. Nguyên tôi có người con mắc bệnh nặng tôi đến đỡ nằm nghiêng tay mặt, người ấy liếc ngó, co duỗi nói năng như thường, tôi lại đỡ nằm nghiêng tay
 

* Trang 193 *
device

trái, người ấy cũng còn liếc ngó, co duỗi, nói năng như thường, rồi thì tắt thở. Tôi lại đỡ xác người ấy nằm nghiêng tay mặt, tay trái, lật sấp,lật ngửa, xem kỹ thì không thấy người ấy co duỗi, liếc ngó, nói năng gì cả. Do đó tôi biết chắc không có đời sau.
         - Ta sẽ dẫn ví dụ ngươi rõ: Xưa có một quốc độ không ai từng nghe tiếng ốc. Hôm nọ có người thổi ốc giỏi, đến nước đó, đi vào trong thôn, cầm ốc thổi 3 tiếng rồi bỏ xuống đất. Trai gái trong thôn nghe tiếng lại kinh động, rủ nhau đến hỏi: Thứ tiếng gì mà trong trẻo hòa ái như thế? Người chủ chỉ vào vỏ ốc, nói: “ngươi kêu lên, ngươi kêu lên”. Nhưng vỏ bốc bặt không kêu một tiếng. Người chủ lại càm ốc lên thổi 3 tiếng rồi bỏ xuống đất. Người trong thôn trầm trồ: “ À, cái thứ tiếng hay ho ta nghe khi nãy chẳng phải do sức vỏ ốc làm, mà cần có tay, có miệng, có hơi thổi nó mới kêu”. Này Tệ Túc! Con người cũng thế, phải có thọ (khí nóng, noãn) mới co duỗi, liếc ngó, nói năng được, còn không thọ, không thức, không hơi thở thời không thể co duỗi, liếc ngó, nói năng được.
         Ca Diếp lại khuyên: Tệ Túc! Ông nên rời bỏ cái ác tà kiến đó, chớ giữ nó suốt đời chỉ có thêm khổ não.
 
 
 

* Trang 194 *
device

Tệ Túc nói: Tôi không thể bỏ được, vì từ sinh ra đến giờ, tôi đã tụng đọc, luyện tập kiên cố, thì đâu có bỏ được?
         - Ta dẫn sẽ ví dụ ngươi rõ: Như trong kiếp xa xưa, có một quốc độ mà suốt biên cương nhân dân điêu tàn. Trong nước có 2 người, một anh trí và một anh ngu, bảo nhau: tôi là bạn thân anh, chúng ta hãy cùng nhau ra ngoài thành bứt lúa mọc hoang về làm của, rồi họ cùng đi. Khi đến một xóm hoang, thấy có cây gai mọc đầy đất, người trí bảo người ngu chung nhau lấy đem về, mỗi người mỗi gánh; sau đi ngang một thôn cũ, họ thấy có đám chỉ gai, người trí nói: chỉ gai này đã làm thành, nhỏ nhẹ đáng lấy hơn, người ngu không chịu: Tôi đã lấy cây gai bó buộc chặt chẽ rồi, không thể bỏ được. Người trí một mình lấy một gánh nặng chỉ gai đem về. Họ cùng nhau đi, bỗng lại gặp có đám vải gai. Người trí nói: Vải gai này đã làm thành, nhỏ nhẹ đáng lấy hơn, người ngu không chịu: Trước tôi đã lây cây gai đó buộc chặt chẽ rồi, nay không bỏ được. Người trí liền bỏ gánh chỉ gai mà lấy vải gai làm một gánh nặng. Họ lại cùng nhau cất bước. Bỗng lại gặp đống cây kiếp ba. Người trí nói: thứ cây kiếp ba này rất quý giá, nhỏ nhẹ đáng lấy hơn, người ngu vẫn không chịu trước tôi đã lấy gai bó buộc chắc chắn gánh đi đã xa đường rồi nay không bỏ được; người trí một mình bỏ vải gai mà lấy cây kiếp ba gánh đi. Lần lượt họ gặp

* Trang 195 *
device

chỉ kiếp ba, gặp bạch điệp(1), gặp đồng bạch, rồi gặp bạc, gặp vàng. Người trí nói: nếu không vàng ta sẽ lấy bạc, không bạc ta hãy lấy đồng, hay ta chỉ lấy chỉ gai, nếu không chỉ gai ta mới lấy cây gai, nhưng nay tại thôn này có nhiều vàng, là thứ quý hơn các bảo vật khác, ngươi nên bỏ cây gai, ta sẽ bỏ bạc để chung nhau lấy vàng, mỗi người gánh lấy gánh nặng đem về. Nhưng người ngu vẫn nói một mực: trước tôi đã lấy cây gai bó buộc chắc chắn gánh đi đã xa, nay không thể bỏ được, ngươi muốn lấy vàng thì lấy, tùy ý. Người trí liền bỏ bạc mà lấy vàng gánh một gánh nặng đem về. Đến nhà, bà con người trí vừa trông thấy bóng anh ta gánh nhiều vàng thì hoan hỷ nghinh đón, người trí thấy được bà con nghinh đón lại càng vui mừng hơn, trong khi đó người ngu gánh cây gai về, bà con trông thấy không chút vui mừng, không thèm nghinh đón, nên người ngu gánh gai lại càng thêm áo não.
         Này Tệ Túc! Tốt hơn ngươi nên rời bỏ cái thói tà kiến ấy đi, chớ để suốt đời chuốc thêm khổ não, như người gánh cây gai, cứ chắp chặt ý ngu, không chịu lấy vàng, lại cứ gánh gai đem về, luống chịu lao nhọc, bà con không vui, suốt đời nghèo cùng, tự mang thêm khổ sở.
 
 
 
 
 
 
 

(1) Bạch điệp là thứ vải trắng quý dệt bằng thứ chỉ lấy từ cây kiếp ba ra.

* Trang 196 *
device

Tệ Túc đáp: Tôi không bao giờ bỏ kiến thức sẵn có của tôi được. Vì tôi nhờ thứ kiến thức đó mà dạy vẽ cho nhiều người, đem lại nhiều lợi ích, vua chúa tứ phương đều nghe danh tôi, đều biết rõ tôi là nhà học giả đoạn diệt(1) cả rồi.
         Ca Diếp tiếp: Ta sẽ dẫn ví dụ ngươi rõ: như trong một kiếp xa xưa, có một quốc độ mà suốt biên cương nhân dân đều điêu tàn. Lúc đó có một đoàn buôn đi ngang, vì họ không lo đủ nước gạo, củi rau, nên người chủ đoàn mới chia ra 2 toán. Người dẫn đạo của đoàn đi đầu nói với một nội toán rằng: Tôi có gặp một người thân thể to lớn, mắt đỏ mặt đen, xoa bùn khắp mình, từ đàng xa đi lại, tôi hỏi:  “người từ đâu lại? Thì người đó trả lời: “từ thôn đàng trước kia lại”, tôi hỏi ở thôn đó có nước gạo củi rau nhiều không? Người đó trả lời: “ở thôn ấy giàu có, nước gạo củi rau không thiếu. Vả lúc ta vừa đi giữa đường thì gặp trời mưa lớn, nên ở thôn kia có nước gạo củi rau nhiều, nếu trên xe bọn người có chở gạo rau gì thì nên bỏ xuống hết, tại thôn kia giàu có, không cần chở xe nặng làm chi”. Rồi người dẫn đạo bảo cả đoàn bỏ hết gạo rau xuống để cho xe nhẹ đi mau tới. Cả bọn nghe lời bỏ hết gạo rau xuống. Xe được nhẹ đi mau, đi như thế một ngày, chẳng thấy cỏ nước đâu, đi 2 ngày, 3 ngày cho đến 7 ngày cũng không
 
 
 
 
 
 
 
 
(1)Đoạn diệt là chủ trương chúng sinh chết rồi mất hẳn, không có đời sau, không quả báo gì.
 

* Trang 197 *
device

thấy đâu, bọn người buôn phải lâm cùng đầm vắng và bị ác quỉ bắt ăn thịt hết.
         Toán thứ hai tiếp tục lên đường. Người chủ buôn đi đầu, lại gặp một người to lớn mắt đỏ mặt đen và nói năng như với toán trước. Nhưng người chủ buôn này dặn cả bọn: gạo rau của các ngươi hãy giữ kín chớ vất bỏ đi, bao giờ được có lương thực mới rồi hãy bỏ. Vì đồ mới đồ cũ phải có tiếp tục luôn mới mong qua khỏi cái đồng trống này. Cả đoàn buôn cứ chở xe nặng mà đi. Đi được một ngày chẳng thấy cỏ nước đâu, đi 2 ngày, 3 ngày đến 7 ngày cũng không thấy đâu, chỉ thấy xương cốt ngổn ngang của toán người đi trước bị quỉ bắt ăn thịt để lại.
          Này Tệ Túc! Cái người mắt đỏ mặt đen kia chính là quỉ La-sát. Những người theo lời nó, suốt đời chịu khổ, chẳng khác toán buôn đầu vì vô trí nghe theo người dẫn đường mà phải thiệt mạng. Trái lại những Sa-môn, Bà-la-môn tinh tấn, trí tuệ, họ có dạy gì, ai nghe theo suốt đời đượcn an ổn như toán buôn sau, nhờ có trí nên khỏi bị tai nạn.
          Ca Diếp khuyên: Này Tệ Túc! Vậy tốt hơn ngươi bỏ thứ ác kiến đó đi, chớ để suốt đời chỉ chuốc thêm khổ não.
         Tệ Túc đáp: Tôi không thể nào bỏ điều kiến thức đó được. Nếu có ai đến can tôi lắm, thì chỉ làm tôi phát giận chớ tôi quyết không bao giờ bỏ.
 
 
 
 
 

* Trang 198 *
device

Ca Diếp tiếp: Ta sẽ dẫn ví dụ ngươi rõ: như ở một kiếp xa xưa, có một quốc độ mà suốt biên cương nhân dân đều điêu tàn. Lúc đó có một người làm nghề nuôi heo, nhân anh ta đi đến một thôn vắng, thấy có nhiều phân khô, mới nghĩ thầm: “chỗ này nhiều phân, mà heo ta ở nhà đang đói, ta nên lấy cỏ gói phân này đội trên đầu đem về”, nghĩ vậy anh ta liền lấy cỏ gói phân đội đi. Bất đồ giữa đường gặp trời xán mưa, nước phân chảy xuống thấu chân. Mọi người thấy vậy chê anh ta điên cuồng: đồ phân nhơ ấy, giả sử trời im mát còn không đội thay huống giữa lúc trời mưa lại đội mà đi. Anh ta nổi giận buông lời mắng lại: “các ngươi đồ ngu, không biết heo ta đói, nếu các ngươi biết chắc không nói ta ngu đâu”.
         Này Tệ Túc! Ngươi nên bỏ thứ ác kiến đó đi, chớ giữ chặt sự ngu mê mà suốt đời chịu khổ như người ngu kia đã đội phân mà đi, bị kẻ khác chê can, lại trở mắng người ta vô trí!
         Tệ Túc nói:các ngài nếu bảo làm lành được lên trời, chết vui hơn sống, sao các ngài không lấy dao tự vẫn hoặc uống thuốc độc chết đi, hoặc trói tay chân xô từ gò cao xuống, mà cứ thấy người nào người nấy đều tham sống, không ai tự sát cả. Như thế đủ biết chết không vui hơn sống! Không có đời sau!
         Ta sẽ dẫn dụ ngươi rõ: như xưa kia ở thôn Bà Hê này, có một người Phạm chí, kỳ cựu trưởng

* Trang 199 *
device

lão, tuổi đã 120, có 2 người vợ, có một người con trước, còn một người con mới có thai, không may ông Phạm chí chết. Mẹ con người vợ lớn nói với người vợ nhỏ rằng: “bao nhiêu gia tài này đều về ta cả, người vô phần”. Người vợ nhỏ nói: “chị hãy chờ ít lâu, tôi sinh, nếu là con trai thì phải có một phần gia tài của cha nó, nếu là con gái chị đem gả lấy tiền”. Nhưng con người vợ lớn cứ nằn nì 3 lần đòi chia gia tài cho được, người vợ nhỏ vẫn trả lời như trước. Con của người vợ lớn bức ép mãi, người vợ nhỏ nổi giận lấy dao tự mổ bụng mình để coi cho biết con trai hay con gái.
          Này Tệ Túc! Ngươi muốn tự sát, thì lại hại luôn đứa con trong bào thai. Bà-la-môn các ngươi cũng như thế, đã tự giết mình lại muốn giết luôn kẻ khác, trái là các Sa môn, Bà-la-môn cứ phải lo làm sao tinh cần tu thiện, đầy đủ giới đức để nếu còn ở đời thì đem lại nhiều ích lợi, an lạc cho nhân thiên.
          Này Tệ Túc! Ta sẽ một ví dụ cuối cùng để cho ngươi rõ tai hại của các thứ ác kiến của ngươi: Xưa ở thôn Tư Bà Hê này có 2 người giỏi luyện trò chơi bi. Một hôm họ đấu nghề với nhau, một người hơn cuộc, người thua nói với người hơn rằng: “Thôi ngày nay nghỉ để ngày mai đấu lại”, rồi trở về nhà lấy mấy hòn bi để chơi đem tẩm thuốc độc, phơi khô, ngày mai đem tới chỗ người hơn đòi đấu nghề lại.
 
 
 
 
 
 

* Trang 200 *
device

Trước khi cùng chơi, người thua lấy 1 hòn bi đã tẩm thuốc độc trao cho người hơn, người hơn lấy nuốt, người thua trao nữa, người hơn nuốt nữa, bị chất độc chạy làm cả thân thể biến động và bị người thua mắng cho.
          Này Tệ Túc! Ngươi nên mau rời bỏ thứ ác kiến đó đi, chớ để mê muội mãi càng thêm khổ sở, như anh chàng làm trò kia nuốt độc vào mình mà không biết!
          Tệ Túc Bà-la-môn bạch Ca Diếp rằng: Khi Ngài mới nói về cái dụ mặt trăng, tôi đã hiểu rồi, song tôi cứ tráo trở không chịu, vì tôi muốn thấy chỗ trí tuệ biện tài của ngài để thêm chắc lòng tin. Nay tôi xin tín thọ quy y Ca Diếp. Ca Diếp đáp: Ngươi chớ quy y ta, mà nên quy y đấng Vô thượng tôn như ta đã quy y.        
          Tệ Túc hỏi: Không hiểu đấng vô thượng tôn mà ngài đã quy y nay ở đâu?
          Ca Diếp đáp: Đức Thế Tôn thầy ta, đã diệt độ mấy lâu nay rồi.
          Tệ Túc nói: Nếu đức Thế Tôn hãy còn, dù xa gần tôi cũng tìm đến để xin quy y lễ bái. Nhưng nay Như Lai đã diệt độ, vậy tôi xin quy y đức Như Lai diệt độ, quy y Phật Pháp và Chúng tăng. Xin Ca Diếp cho tôi làm kẻ Ưư bà tắc ở trong chánh pháp, từ nay về sau, tôi thề trọn đời không giết,

* Trang 201 *
device

không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Nay tôi sẽ đại bố thí cho tất cả.
          Ca Diếp nói: nếu ngươi sát hại chúng sinh, đánh đập tôi tớ để mở hội, điều đó chẳng phải ngươi muốn tạo phước thanh tịnh, và nếu sát hại chúng sinh, đánh đập tôi tớ để mở hội đại thí, thì cho hạng người tà kiến, thì đó chẳng phải ngươi muốn tạo phước thanh tịnh, ví như trên chỗ đất cạn khô sạn sỏi chông gai, đem gieo giống vào tất không gặt được gì. Còn nếu ngươi mở hội đại thí mà không sát hại chúng sinh, không đánh đập tôi tớ, đem lòng hoan hỷ mở hội để thí cho hạng người thanh tịnh thì ngươi sẽ thâu được phước lớn, ví như chỗ ruộng tốt, đúng mùa đem gieo giống tất được gặt nhiều.
         Bạch Ca Diếp! Từ nay về sau, tôi sẽ luôn luôn tịnh thí cho Chúng tăng, không để gián đoạn.
         Lúc đó có một Phạm chí nhỏ tên Ma Đầu, đứng sau lưng Tệ Túc. Tệ Túc xây lui bảo : “nay ta muốn mở hội đại thí tất cả, ngươi hãy sửa dọn giúp ta”. Phạm chí nhỏ vâng lời sửa dọn. Khi sửa dọn xong, cất tiếng nói rằng: “nguyện cho ông Tệ Túc đời này, đời sau chẳng được phúc gì cả”. Ông Tệ Túc nghe được, kêu Phạm chí nhỏ đến hỏi: “ngươi nhớ thử ngươi có nói lời gì vừa rồi chăng?” Phạm chí nhỏ đáp: “có nói, vì nay ngài bày dọn các thứ thô kịch, dở dang như vầy để thí Chúng tăng, nếu thử đem nó cho ngài, ngài còn không thèm sờ
 
 
 
 

* Trang 202 *
device

tay tới huống là lấy ăn. Hiện tại bày những thứ không thể vui mắt đẹp lòng bố thí như vậy làm sao đời sau có được quả báo thanh tịnh. Ngài bố thí y phục cho Chúng tăng mà thí toàn vải gai, nếu đem nó cho ngài, ngài còn không lấy chân sờ tới huống hồ lấy mặc. Hiện tại bày những thứ không thể vui mắt đẹp lòng ra bố thí như vậy làm sao đời sau có được quả báo thanh tịnh”. Nghe vậy, Tệ Túc bảo Phạm chí: “từ nay ngươi hãy lấy thứ vật ta ăn, thứ áo ta mặc mà bố thí chúng tăng”. Phạm chí nhỏ vâng lời làm theo.’
          Ông Tệ Túc mở hội đại thí lúc đó, sau khi chết được sinh lên mọt cõi trời hạ liệt, Phạm chí nhỏ lo mở hội giúp thì sau khi chết lại được sanh lên cõi trời Đao lợi cao hơn.
          Bà-la-môn Tệ Túc, Phạm chí nhỏ, và chúng Bà-la-môn, Cư sĩ trong thôn Tư Bà Hê, nghe đồng nữ Ca Diếp dạy xong, hoan hỷ phụng hành.
 
*
*           *
 

* Trang 203 *
device

 
Kinh Trường A Hàm