LOGO VNBET
KINH ĐIỂN TÔN
(Thuật một tiền thân Phật, khi làm vị đại thần Điển Tôn tài cao, đức lớn, đã giúp vị vua thuở ấy lấy chánh pháp trị dân.)

 
*
          Tôi nghe như vầy: Một thời đức Phật ở núi Kỳ Xà Quật, (Gijjhakuta) thành La-duyệt-kỳ (Rajagaha) cùng chúng đại Tỷ-kheo 1.250 đông đủ.
          Bấy giờ có gã nhạc thần Bát Gía Dực trong lúc đêm thanh vắng không người, phóng ánh sáng chiếu núi Kỳ Xà Quật đi đến chỗ Phật ngự, đảnh lễ rồi đứng lại một bên, bạch đức Thế Tôn rằng: “gần đây Phạm thiên vương đến cõi trời Đao lợi bàn nghị với Đế Thích, tôi ở gần đó được nghe, nay có thể thuật lại đức Thế Tôn nghe chăng?” Phật đáp “ngươi muốn nói thì nói”. Bát Gía Dực nói: “có lần chư thiên Đao lợi nhóm ở pháp đường để luận nghị, lúc đó 4 thiên vương ngồi 4 phía theo phương hướng mình, trời Đế Thích ngồi giữa, sau đó đến tôi với các thiên thần khác, toàn là những người nhờ kiếp trước tầng thân cận Phật tu hành phạm hạnh, nên khi mệnh chung, được sanh lên cõi trời Đao lợi (Tavatimsa) thêm được 5 thứ phước: Sống lâu cõi trời, sắc đẹp cõi trời, danh xưng cõi trời, âm nhạc cõi trời, oai đức cõi trời.Thấy vậy chư thiên Đao lợi vui mừng nhảy nhót, rằng: “Hãy thêm nhiều chúng chư
 

* Trang 137 *
device

thiên, giảm ít chúng A-tu-la”, Trời Thích đề hoàn nhân (Saka-devanam-inda) biết chư thiên có điều vui mừng, mới nói với rằng: “chư hiền có muốn nghe 8 pháp tối thượng của Như Lai không?” Chư thiên đáp: “muốn nghe”. Đế Thích nói: “hãy lắng nghe, khôn khéo suy nghĩ: “Đức Như Lai chánh giác, đầy đủ 10 hiệu, tôi không thấy có ai trong quá khứ, vị lai, hiện tại bằng Phật, ấy là một.
          Pháp vi diệu, giảng giải rõ ràng, được người trí thực hành theo; tôi không thấy có ai trong quá khứ, vị lai, hiện tại có giáo pháp vi diệu như Phật, ấy là hai.
          Phật do pháp ấy được giác ngộ, thông đạt vô ngại, và an vui tuyệt đối, tôi không thấy ai trong quá khứ, vị lai, hiện tại làm được như Phật, ấy là ba.   
          Chư hiền! Phật nhờ pháp ấy giác ngộ, còn khai thị con đường Niết-bàn, thân cận đưa dắt chúng sinh lần vào cảnh Niết-bàn, ví như nước sông Hằng, sông Diệm-ma đều chảy về biển, tôi không thấy có ai trong quá khứ, vị lai, hiện tại được như Phật, ấy là bốn.
          Chư hiền! Quyến thuộc của Như Lai gồm những người có trí tuệ, Sát-lỵ, Bà-la-môn, Cư sĩ, Sa-môn, tôi không thấy có ai trong quá khứ, vị lai, hiện tại có được quyến thuộc như phật, ấy là năm.  
          Chư hiền! Như Lai có đồ chúng gồm Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, tôi không thấy ai
 
 
 
 
 
 

* Trang 138 *
device

trong quá khứ, vị lai, hiện tại có đồng chúng như Phật, ấy là sáu.
          Chư hiền! Ngôn hành Như Lai bao giờ cũng tườn ứng, nói đúng như làm, làm đúng như nói, pháp nào pháp nào cũng thành tựu; tôi không thấy có ai trong quá khứ , vị lai, hiện tại mà ngôn hành tương ưng, pháp pháp thành tựu như Phật, ấy là bảy.
          Chư hiền! Như Lai có nhiều điều lợi ích,an lạc, Ngài thường trải tâm từ mẫn lợi lạc nhân thiên, tôi không thấy có ai trong quá khứ, vị lai, hiện tại bằng Phật, ấy là 8 pháp tối thượng của Như Lai.
          Nghe trời Đao lợi nói: “ước chi thế gian được 8 đức Phật ra đời một lượt, thời sẽ làm tăng nhiều chư thiên mà giảm ít chúng A-tu-la”. Kế bên có một vị trời khác nói: “Đừng nói chi 8 chư Phật, dẫu cho có 7 chư Phật, 6 Phật đến 2 đức Phật ra đời , cũng làm cho thêm nhiều chúng chư thiên mà giảm ít chúng A-tu-la”. Nhưng trời Đế Thích đã hoàn nhân nói: “Tôi được gần Phật nghe, thì không bao giờ có thể có 2 đức Phật ra đời một lần, rải nhiều từ tâm, đem nhiều lợi ích an lạc cho nhân thiên mà giảm ít chúng A-ta-la vậy”.
          Bấy giờ Đại Phạm vương hóa làm một đồng tử đến nói với trời Đao lợi rằng: “Các ngươi muốn nghe một pháp tối thượng của Như Lai không?” Đao

* Trang 139 *
device

Lợi thiên đáp: “Hay lắm, chúng tôi muốn nghe”. Đồng tử nói: “ Hãy lắng nghe, ta sẽ nói cho. Này chư Đao lợi: Đức Như Lai xưa kia, lúc Ngài còn làm Bồ-tát, sanh ra đã rất thông minh túc trí. Lúc đó có vị vua tên Địa chủ (Disampati), vua có một thái tử tên Từ Bi(Renu), Đại thần của vua tên Điển Tôn và con đại thần tên Diệm Mang (Jotipala). Thái tử Từ Bi có nhiều bạn, những bạn này thường kết giao với 6 vị đại thần dòng Sát lỵ khác.
          Đại vương Địa chủ mỗi khi muốn vào thâm cung du hý, đem quốc sự ủy thác lại đại thần Điển Tôn. Đại thần Điển Tôn khi muốn xử lý quốc sự thì trước đem hỏi con sau mới quyết đoán. Hoặc có phân xử điều gì cũng nghe theo ý con. Sau bỗng nhiên đại thần Điển Tôn mệnh chung, vua Địa chủ nghe tin, buồn thương thảm thiết, vỗ mình mà rằng: “Qúai thay!Sao vô phúc! Quốc gia mất người lương bậc”. Thái tử Từ Bi thầm nghĩ: “ Vua vì mất Điển Tôn mà sinh ưu khổ, ta nên đến can vua chớ ưu khổ, vị đại thần Điển Tôn hiện có tên là Diệm Mang còn thông minh túc trí hơn cha, nay vua có thể triệu vào để giao xử quốc sự”. Thái tử Từ Bi liền đến vua tâu bày ý kiến. Vua nghe lời, cho triệu Diệm Mang đến bảo rằng: “Nay ta bổ sung ngươi vào chức vị của cha ngươi, trao cho ngươi ấn tướng”. Diệm Mang lãnh ấn tướng xong, khi vua muốn vào thâm cung thì đem quốc sự giao cho Diệm Mang. Diệm Mang vốn đã biết rõ việc trị lý. Chẳng những điều
 
 
 
 

* Trang 140 *
device

trước kia cha làm Diệm Mang biết rõ mà điều trước kia cha không thể làm, Diệm Mang cũng biết rõ. Về sau danh Diệm Mang truyền khắp quốc nội, nên thiên hạ đều tôn xưng là Đại Điển Tôn (Maha-Givinda).
          Đại Điển Tôn nghĩ: “Nay vua Địa chủ, tuổi đã già yếu, sống chẳng mấy ngày, nếu bây giờ tôn Thái tử lên ngôi cũng không khó lắm; có lẽ ta nên đến nói cho 6 đại thần Sát-lỵ biết”. Liền đến nói: “các ngươi nên biết, nay vua Địa chủ tuổi đã già yếu, chẳng còn sống mấy ngày, nếu Tôn thái tử lên ngôi cũng không khó lắm. Các ngươi nên đến tỏ ý này với thái tử rằng: “chúng tôi với ngài, biết nhau từ nhỏ, ngài khổ chúng tôi khổ, ngài vui chúng tôi vui, nay vua đã già yếu, chẳng con sống mấy ngày, vậy Thái Tử muốn lên nối ngôi vua không khó. Gỉa sử ngài lên ngôi, xin ngài hãy phong đất cho chúng tôi”. Sáu đại thần Sát-lỵ liền đến tỏ với Thái tử. Thái tử trả lời : “giả sử ta lên ngôi, toàn cõi đều phong quốc, song hãy phong cho ai”. Không bao lâu bỗng dưng vua thăng hà đại thần trong nước đến bái yết Thái tử  tôn lên kế vị, lên ngôi xong, tân vương thầm nghĩ: “nay lập chức Tể tướng nên chuẩn theo tiên vương. Nhưng người nào xứng đáng để cử chức đó? Hẳn phải là Đại Điển Tôn mới được”. Vua Từ Bi liền triệu Đại Điển Tôn đến bảo: “Nay ta muốn cử ngươi lên chức vị Tể tướng và trao ấn tín cho, ngươi hãy chuyên cần lo liệu xử lý quốc sự”. Đại Điển

* Trang 141 *
device

Tôn vâng lệnh, lãnh ấn. Mỗi khi vua vào cung, thì bao nhiêu quốc sự đều phó thác cả cho Đại Điển Tôn thầm đến hỏi 6 đại thần Sát-lỵ; “Các ngài có nhớ lời đã nói khi trước không? Nay Thái tử đã lên ngôi vua, ở kín trong thâm cung, vui thú ngũ dục, các ngài nên đến tâu hỏi vua có nhớ lời đã nói lúc trước không? Chính vua đã nói khi chưa lên ngôi rằng: “ta lên ngôi toàn cõi đều đem phong ấp, ai đáng được ở đất đó’. Sáu đại thần đến tâu hỏi, Vua đáp: “Không quên! Xưa ta có nói toàn cõi đem phong ấp, phi các ngươi còn ai được”.
          Tiếp đó vua thầm nghĩ: cõi đất Diêm Phù Đề này trong rộng ngoài hẹp, người nào có đủ sức phân nó làm bảy phần? Hẳn phải là Đại Điển Tôn mới làm được việc này”. Vua liền triệu Đại Điển Tôn đến nói rằng: “ngươi hãy chia cõi đất Diêm Phù Đề này ra 7 phần”. Khi được lệnh, ông Đại Điển Tôn liền phân 7 phần: Thành của vua cai trị, kể cả thôn, ấp, quận, nước chung thành một bộ phận, 6 nước Sát-lỵ đại thần là được chia cho mỗi bộ phận. Được như thế rồi, vua lấy làm sung sướng cho nguyện vọng mình đã thỏa, 6 đại thần Sát-lỵ cũng sung sướng cho nguyện vọng mình đã thỏa. Công việc này thành được là nhờ Đại Điển Tôn vậy.
          Sáu vua dòng Sát-lỵ, sau khi được làm chủ một nước mới tự nghĩ: “Nước ta mới thành lập, phải cần có vị phụ tướng, nhưng biết ai, được như Đại Điển Tôn
 
 

* Trang 142 *
device

để  giao quyền thống lãnh quốc sự?” Cả 6 vua Sát-lỵ đều mời Đại Điển Tôn đến bảo: “Nước ta cần vị phụ tướng, ngươi hãy giúp ta nhận lấy chức vụ đó”. Sáu nước đều giao ấn Tể tướng cho ông. Khi lãnh ấn xong, Đại Điển Tôn được giao luôn quốc sự, và xử lý luôn công việc của 7 nước đều hoàn hảo cả.
          Đồng thời trong 7 nước có 7 nhà đại cư sĩ. Đại Điển Tôn cũng xử lý luôn việc nhà giúp họ. Ông lại lo dạy bảo cho 700 người Phạm chí đọc tung kinh điển.
          Bảy quốc vương kính xem ông như thần minh, 7 đại cư sĩ kính xem ông như Đại vương, còn 700 Phạm chí kính xem ông như Phạm thiên. Họ đều thầm nghĩ rằng: “Tể tướng Đại Điển Tôn chắc thường gặp gỡ, thân thiện, chuyện trò đi đứng với Phạm thiên”. Đại Điển Tôn thầm biết ý họ tưởng: “ta thường thân cận Phạm thiên, nhưng ta thật chưa từng thấy,chưa từng nói chuyện với Phạm thiên bao giờ. Ta không thể làm thinh để vọng nhận tiếng khen đó. Ta cũng từng nghe các vị kỳ túc nói: ai trong 4 tháng mùa hạ thanh tịnh tu tập 4 món vô lượng tâm (từ, bi, hỷ, xả) thời trời Phạm thiên sẽ  xuống gặp. Nay tốt hơn ta nên tu 4 vô lượng tâm để được Phạm thiên xuống gặp chăng?” Nghĩ thế, Đại Điển Tôn tìm đến 7 quốc vương yêu cầu tự lo việc nước, đến 7 cư sĩ khuyên tự lo lấy việc nhà, và đến 700 Phạm chí khuyên chuyên cần đọc tụng, dạy bảo lẫn nhau, còn mình thì sẽ tu tập 4 vô lượng tâm

* Trang 143 *
device

trong 4 tháng hạ. Khi được mọi người ưng thuận. Đại Điển Tôn đi đến thành phía đông, lập một ngôi nhà thanh vắng, rồi ở tu hành. Nhưng Phạm thiên vẫn không hiện xuống. Đại Điển Tôn thầm nghĩ: các vị tiên túc nói 4 vô lượng tâm trong 4 tháng hạ thì sẽ có Phạm thiên hiện xuống, nhưng nay sao lặng lẽ không thấy dấu tích gì. Đến ngày rằm trăng tròn. Đại Điển Tôn ra khỏi tịnh thất, đến chỗ đất trống ngồi, chưa bao lâu bỗng có ánh sáng lạ hiện tới. Đại Điển Tôn tự nghĩ ánh sáng đó là Phạm thiên hóa làm một đồng tử chăng? Ngay khi ấy Phạm thiên hóa làm một đồng tử ở giữa không, ngay chỗ Đại Điển Tôn ngồi, nói với Đại Điển Tôn rằng: “ngươi ưng hỏi gì tùy ý hỏi, ta sẽ nói cho’. Đại Điển Tôn thầm nghĩ : ta sẽ hỏi việc hiện tại hay việc vị lai. Việc hiện tại ích gì nữa mà hỏi, thôi ta sẽ hỏi việc mù mịt vị lai. Đại Điển Tôn hỏi:
Tôi xin hỏi Phạm đồng,
Nhờ giải quyết mối nghi:
Học và tu pháp gì
Được sanh làm Phạm thiên?
Phạm đồng tử đáp:
Hãy bỏ niệm nhân ngã,
Riêng ở tu từ tâm,
Trừ tham dục, xú uế,
Được sanh làm Phạm thiên.

* Trang 144 *
device

Đại Điển Tôn không hiểu rõ câu: “Trừ xú uế”, là ý ngĩa gì, nên lại hỏi:
Vừa có nói “xú uế”.
Xin giải rõ tôi hay,
Gì đóng cửa thế gian,
Sa đạo, không sanh thiên?
Phạm đồng tử đáp:
Dối trá và tật đố,
Ngã mạn, tăng thượng mạn (1)
Tham dục, sân nhuế, si,
Tự ý chứa đầy tâm,
Xú uế của thế gian,
Ta nói cho ngươi rõ
Nó đóng cửa thế gian
Sa đọa, không sanh thiên.
          Nghe xong, Đại Điển Tôn thầm nghĩ: bây giờ ta đã hiểu chữ xú uế, nhưng tại gia thì không thể dứt trừ được. Ông liền quay về tâu ý mình với 7 quốc vương. Bảy quốc vương thầm nghĩ: “Hạng Bà-la-môn thường hay tham tài bảo, có lẽ ta nên mở kho tàng cho ông ta cần dùng gì tùy ý, để đừng xuất gia”. Rồi mời ông Đại Điển Tôn đến bảo: “Ngươi muốn cần gì ta đều cấp cả, không cần xuất gia”. Đại Điển Tôn tâu đáp:
 

(1)Tăng thượng mạn là mạo xưng mình đã chứng ngộ bậc thánh.

* Trang 145 *
device

“Như thế là tôi đã được vua ân tứ rồi, tôi cũng có nhiều tài bảo, nay xin để lại dâng Đại vương, xin cho tôi thỏa chí nguyện xuất gia thôi”.
          Bảy quốc vương lại thầm nghĩ: “Những người Bà-la-môn thường ham mỹ sắc, có lẽ ta đem thể nữ cấp cho Điển Tôn vừa ý, để khỏi xuất gia”. Rồi nói với Đại Điển Tôn : “ Nếu cần thể nữ ta cấp hết cho ngươi không cần xuất gia nữa”. Đại Điển Tôn đáp: Như thế là tôi đã được vua ân tứ rồi, nhưng trong nhà tôi thể nữ có nhiều,nay cho về hết. Tôi chỉ mong lìa ân ái để xuất gia thành đạo, vì tôi gần Phạm đồng tử nghe nói điều xú uế mà lòng nhàm ghét. Nếu tại gia thì không sao trừ được.
          Bảy quốc vương lại nói với Đại Điển Tôn: “ Thôi ngươi hãy hoàn lại 7 năm để tận hưởng ngũ dục, rồi ta sẽ giao quốc sự lại cho đệ tử và cùng xuất gia với. Như thế hay hơn. Ngươi được gì ta cũng được như vậy”. Đại Điển Tôn đáp: “thế gian vô thường, mạng người mau chóng,chỉ trong hơi thở còn khó bảo toàn, nay hoãn đến 7 năm thì quá lâu lắm sao?” Bảy vua nói: “ 7 năm lâu thì 6,5… hoặc 1 năm cũng được. Đại Điển Tôn vẫn đáp một lời như trước.Sau bớt lần xuống còn 7 tháng đến 1 tháng vẫn không được. Bảy vua nói tiếp: “ Thôi hoãn 7 ngày”. Đại Điển Tôn đáp: 7 ngày không lâu, xin Đại vương chớ sai lời. Qúa 7 ngày nếu vua không xuất gia thì tôi xuất gia một mình”.
 
 

* Trang 146 *
device

Đại Điển Tôn tiếp ngỏ ý với 7 cư sĩ, 7 cư sĩ tán đồng, tiếp tỏ ý với 700 Phạm chí, 700 Phạm chí can: “Đại sư chớ xuất gia, vì ở tại gia có đủ thứ vui ngũ dục, nhiều người hầu hạ, tâm không lao khổ, trái lại người xuất gia ở chỗ tịch mịch cô đơn, muốn gì đều không có,chẳng ham lấy được gì”. Đại Điển Tôn đáp: “Nếu ta cho tại gia là vui, nhưng ta cho tại gia là khổ, xuất gia là vui, nên ta xuất gia”. Các Phạm chí nói: “Đại sư xuất gia, chúng tôi cũng xuất gia, đại sư làm gì, chúng tôi xin làm theo cả”.
          Đại Điển Tôn lại đến nói với các phu nhân: “Nay các ngươi được tùy nghi, ai muốn ở thì ở, ai muốn về thì về. Nay ta muốn xuất gia cầu đạo vô thượng”. Các phu nhân đáp: “Đại Điển Tôn vừa là chồng cũng vừa như cha chúng tôi, nay nếu xuất gia, chúng tôi sẽ xin đi theo. Việc Đại Điển Tôn làm, chúng tôi cũng nên làm”.
          Đúng 7 ngày, Đại Điển Tôn cạo bỏ râu tóc, mặc 3 pháp y, bỏ nhà mà đi, đồng thời 7 quốc vương , 7 cư sĩ, 700 Phạm chí, 40 phu nhân cũng lần lượt xuất gia, và sau đó số lên tới 84.000 người theo Đại Điển Tôn, Đại Điển Tôn thường cùng đại chúng dạo qua các nước, hóa độ rộng rãi, đem lại nhiều ích lợi.
Bấy giờ Phạm thiên đồng tử bảo với đại chúng: “Các ngươi chớ nghĩ Đại thần Điển Tôn lúc đó là ai đâu khác, chính là tiền thân của đức Phật Thích Ca
 

* Trang 147 *
device

hiện nay vậy. Nếu có nghi lời ta nói, các ngươi hãy đến đức Thế Tôn hiện ngự tại núi Kỳ Xà Quật để hỏi. Như Phật đã dạy hãy cố gắng nhớ lấy”.
          Nhạc thần Bát Gía Dực bạch Phật: “Bạch đức Thế Tôn! Vì duyên cớ đó nên hôm nay tôi đến đay xin hỏi Ngài: Đại Điển Tôn kia chính là Thế Tôn đó phải không? Qua 7 ngày thì xuất gia tu đạo rồi cùng chúng đi du hóa các nước phải không?”
          Phật đáp: “ Chớ nghĩ Đại Điển Tôn lúc đó là ai đâu khác, chính thân Ta đó vậy. Gái trai cả nước lúc đó, mỗi khi đi lại có điều gì nguy hiểm, họ liền cất tiếng niệm: “Nam mô Đại Điển Tôn thất vương đại tướng. Niệm đến 3 lần như vậy.
          Này Bát Gía Dực! Đại Điển Tôn lúc đó tuy có oai đức lớn, nhưng không thể vì đệ tử giảng nói đạo lý cứu kính, không thể khiến đệ tử được cứu kính phạm hạnh, và chứng được chỗ cứu kính an lạc. Pháp của Đại Điển Tôn nói ra, nếu đệ tử nào thực hành thì khi thân hoại mệnh chung chỉ được sanh lên cõi trời Phạm thiên, người nào thực hành cạn hơn thì sanh lên cõi trời Tha-hóa-tự-tại, Đâu-suất-đà, Diệm-ma, Đáo-lợi, Tứ-thiên-vương, hoặc Sát-lỵ, Ba-la-môn, Cư sĩ tại gia, muốn gì cũng được vừa ý.
          Này Bát Gía Dực! Đệ tử của Đại Điển Tôn đều là kẻ vô sĩ (Có trí) xuất gia, có quả báo, có giáo giới, nhưng đạo của Điển Tôn chưa phải là đạo cứu kính,
 

* Trang 148 *
device

chẳng khiến đệ tử chứng được cứu kính phạm hạnh, chẳng đưa đệ tử đến chỗ an ổn hoàn toàn. Chỗ cao tột của đạo kia chỉ đến cõi trời Phạm thiên là cùng. Còn nay giáo pháp của Ta dạy cho đệ tử có thể khiến họ chóng được đạo cứu kính phạm hạnh, cứu kính an ổn và chứng nhập Niết-bàn. Pháp của Ta nói, nếu đệ tử nào thực hành thì xa bỏ hữu lậu mà thành vô lậu, tâm được giải thoát, tuệ được giải thoát (1) tự mình chứng ngộ, ngay trong hiện tại dứt hế sanh tử, phạm hạnh thành tựu, việc làm viên mãn, không còn bị tái sinh nữa. Người nào thực hành cạn hơn thì đoạn được 5 thứ kiết sử hạ giới(2), bớt mỏng dâm, nộ, si, chỉ phải một lần sanh vào cõi này nữa là sẽ nhập Niết-bàn. Và thứ nữa thì đoạn được 3 kiết sử, chứng quả Tu-đa-hoàn, không còn bị đọa vào ác đạo, nhiều lắm là 7 lần sanh đến cõi này nữa là chắc chắn được Niết-bàn.
          Này Bát Gía Dực! Các đệ tử Ta là hạng có trí xuất gia, có quả báo. Có giáo giới, được cứu kính đạo pháp, cứu kính phạm hạnh, cứu kính an ổn và cuối cùng vào Niết-bàn. 
          Bát Gía Dực nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.
 
*
 
 
 
 
 
 
 
(1)Giải thoát tình cảm và giải thoát lý trí.
(2)Năm kiết sử hạ giới là Tham, Sân, Thân kiến, Giới thủ, Nghi.

* Trang 149 *
device

 
Kinh Trường A Hàm