LOGO VNBET

KINH BỐ TRA BÀ LÂU

(Phật không quan tâm, không nói đến vấn đề bản ngã và thế gian vô thường … Ngài chỉ chú trọng dạy pháp Tứ đế)
*

 
          Tôi nghe như vầy: Một thuở đức Phật ở tại vườn ông Cấp-cô-độc (Anathapindika) thuộc nước Xá vệ cùng chúng đại Tỷ-kheo 1.250 người đông đủ.
          Vào một buổi sáng, đức Thế Tôn mang y cầm bát vào thành khất thực. Vì thấy còn sớm nên Ngài ngĩ rằng: tốt hơn Ta đi đến khu rừng ông Phạm chí Bố Tra Bà Lâu (Potthapada) đợi đúng giờ hãy đi hóa trai. Thế Tôn liền vào rừng, ông Phạm chí Bố Tra vừa trông thấy bóng Phật vội đứng dậy nghinh đón, nói: quý hóa thay đức Cù Đàm, lâu nay Ngài không đến, nay Ngài hạ cố chắc có việc gì? Xin mời Ngài ngồi đàng trước.
          Đức Thế Tôn an tọa xong, hỏi ông Bố Tra: Các ông nhóm lại đây làm gì? Bàn luận chuyện gì?
          Bố Tra thưa: Ngày qua có nhiều vị Phạm chí họp tại nhà này tuyên bố những điều đối nghịch nhau: có người thì chủ trương: “tư tưởng của con người ngẫu nhiên sanh ra, ngẫu nhiên diệt mất, tư tưởng có đi có đến, đi là tư tưởng diệt, đến là tư tưởng sanh”, có người lại có chủ trương: “Tư tưởng có
 

* Trang 312 *
device

đến có đi, đến là tư tưởng sinh, đi là tư tưởng diệt”, có người lại chê hai thuyết trên là vô lý mà chủ trương: “có vị thần thiêng liêng oai quyền đem tư tưởng đến, khi thần đem tư tưởng đi là tư tưởng diệt, khi thần đem tư tưởng đến là tư tưởng sanh”. Tôi nghĩ rằng đức Cù Đàm chắc biết rõ lẽ đó, hơn nữa Ngài còn biết đến cảnh diệt định?
          Phật dạy: “chủ trương của các ngươi kia đều sai lầm cả. Này Bố Tra! Do nhân duyên tư tưởng sinh cũng do nhân duyên tư tưởng diệt. Chẳng hạn như khi có đức Như Lai ra đời, có người theo Phật pháp xuất gia hành đạo, diệt được 5 điều ngăn che tâm tánh là tham dục, nóng giận, ưa ngủ, dao động hối tiếc, và nghi ngờ giáo pháp, họ do diệt các điều dữ, đem tâm quán sát tìm tòi nhập định, nhờ đó dứt được ái dục, phát sinh vui mừng mà vào cảnh định sơ thuyền. Như vậy là có nhân duyên mà tư tưởng ái dục diệt và tư tưởng vui mừng sinh ra. Họ lại bỏ tư tưởng của Sơ thuyền để vào định Nhị thuyền, bỏ tư tưởng Nhị thuyền để vào định Tam thuyền, bỏ tất cả tư tưởng về Sắc chất, diệt sân hận để vào định Không xứ, rồi vào định Thức xứ, vào định Vô sở hữu xứ, vào định Phi phi tưởng xứ, rồi cuối cùng bỏ Phi phi tượng để vào định Diệt tận. Như thế là có nhân duyên tư tưởng này diệt, tư tưởng kia sanh. Khi tu đến đây, người ta nghĩ rằng: Hữu niệm là ác, vô niệm là thiện, ngay khi suy nghĩ đó, thì tư tưởng vi tế.
 

* Trang 313 *
device

vẫn chưa diệt, tư tưởng thô trọng vẫn còn sanh, tiếp đến họ nghĩ: tốt hơn ta không nên móng nên một niệm nào, không suy nghĩ điều chi, ngay trong khi đó các tư tưởng vi tế diệt, các tư tưởng thô trọng cũng không sanh, mà được vào cảnh định Diệt thọ tưởng (tức là chỉ giữa một tâm linh tri hợp cùng lý vọ ngã , không còn tưởng niệm gì).
         - Thế nào là Bố Tra? Từ trước đến nay Ông từng nghe đến đạo lý nhân duyên tuần tự diệt trừ tư tưởng ấy chưa?
Bố Tra thưa: Qủa thật tôi chưa từng nghe, bạch Thế Tôn! Trong các bậc tư tưởng đó, thứ nào là vô thượng? Thứ nào là vô thượng đệ nhất?
Phật dạy: Tư tưởng Vô sở hữu xứ là vô thượng; ở giữa một đàng hữu tưởng, một đàng vô tưởng, mà lần lược vào định Diệt thọ tưởng là vô thượng đệ nhất.
          Bố Tra lại hỏi: Như vậy là một tư tưởng hay có nhiều tưởng?
          Phật dạy: chỉ có một tưởng chứ không nhiều.
          Bố Tra lại hỏi: Tưởng sinh trước trí sinh sau, hay trí sinh trước tưởng sinh sau, hay cùng sinh một lần?
          Phật dạy: Trước tưởng rồi đến trí, do tưởng rồi mới có trí.
          Bố Tra lại hỏi: Tưởng đó tức là Ngã ư?
          Phật dạy: Ông muốn nói người nào là Ngã?
 
 
 

* Trang 314 *
device

Bố Tra thưa: Tôi không nói người nào là ngã, tôi chỉ muốn nói con người với một sắc thân do 4 đại, 6 giác quan hợp lại và nhờ cha mẹ sinh nuôi khôn lớn, trang sức y phục và biến hoại vô thường là Ngã.
          Phật dạy: Thôi hãy tạm gác lại cái ngã đó, để nói về tư tưởng sanh và diệt của con người trước.
          Bố Tra nói: tôi không nói con người là ngã, tôi chỉ muốn nói trời Dục giới là ngã…(cho đến…trời Vô sắc là ngã).
          Phật dạy: Thôi hãy tạm gác lại cái ngã đó, để nói về tư tưởng sanh và diệt của con người trước.
          Bố Tra thưa: Tôi có thề nào biết được tư tưởng sinh và diệt của con người ư?
          Phật dạy: Thật vậy, ông muốn biết được tư tưởng sanh và diệt của con người rất khó. Vì các ông đã mang sẵn cái kiến thức, tập quán, nhẫn chịu, và nương tựa theo dị giáo.
          Bố Tra thưa: Thật như vậy, vì chúng tôi cho rằng: Bản ngã và thế gian là thường, vô thường, là cũng thường cũng vô thường, là chẳng phải thường chẳng phải vô thường, là hữu biên là vô biên, là cũng hữu biên cũng vô biên, là chẳng phải hữu biên chẳng phải vô biên, thần ngã với thân là một, thần ngã với thân là khác, thần ngã với thân chẳng phải khác chẳng phải không khác, hoặc không thân không thần ngã, Như Lai sau khi diệt độ còn có

* Trang 315 *
device

nữa hay không, hoặc Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không có.
          Phật dạy: Ta không ấn ký(không để ý đề cập) các vấn đề thế gian là thường hay vô thường, cho đến Như Lai sau khi diệt độ chẳng phải có chẳng phải không có.
          Bố Tra thưa: Tại sao đức Thế Tôn lại không ấn ký các điều đó?
          Phật dạy: Vì những điều đó không hợp nghĩa, hợp  pháp, chẳng phải phạm hạnh, chẳng phải vô dục, vô vi, tịch diệt, chánh giác, cũng chẳng phải pháp Sa - môn , chẳng đưa đến Niết-Bàn, nên Ta không ấn ký.
          Bố Tra lại hỏi: Vậy thì pháp gì mới hợp nghĩa hợp pháp, là pháp Sa-môn, là pháp đưa đến Niết-bàn, được Phật ấn ký?
          Phật dạy: Ta chỉ ấn ký pháp Khồ đế, Tập đế, Diệt đế, Đạo đế. Vì nó hợp nghĩa, hợp pháp…và đưa đến Niết-bàn.
          Đức Thế Tôn thuyết pháp chỉ bày điều lợi ích vui mừng cho ông Bố Tra nghe xong, liền rời chỗ ngồi dậy đi.
          Phật vừa đi khỏi thì tiếp có mấy Phạm chí khác đến trách Bố Tra rằng: Sao ngươi nghe Sa-môn Cù Đàm nói như vậy mà cũng chấp nhận? – Bố Tra trả lời: Thật tình thì tôi không chấp nhận nhưng Sa-môn
 
 
 
 
 

* Trang 316 *
device

Cù Đàm y trụ trong chánh pháp, đem chánh pháp giảng ra, nhờ chánh pháp giải thoát, thì có lý do gì cãi lại  lời dạy trí tuệ ấy được. Thật tôi không thể cãi lời pháp vi diệu của Cù Đàm được.
          Hôm sau, Bố Tra đến thuật lại cho Phật nghe. Phật dạy: Các Phạm chí đến nói với ông như vậy là không đúng, vì Ta thuyết pháp có thứ quyết định ký có thứ không quyết định ký, thứ Ta không quyết định ký là bản ngã va thế gian thường hay vô thường…dẫu có khi cũng nói đến, còn thứ Ta vừa nói vừa quyết định ký là pháp Tứ đế(1).
          Này Bố Tra! Có những Sa-môn hoặc Bà-la-môn chỉ định một cõi thế gian và cho ở đó hoàn toàn vui. Ta liền hỏi họ: Ngươi nói có một cõi thế gian hoàn toàn vui phải không? – Họ đáp: Phải. – Ta lại hỏi: Người đã thấy cõi thế gian hoàn toàn  vui đó không? – Họ đáp: không thấy.- Ta lại hỏi: Ngươi có thấy chư thiên trong cõi thế gian hoàn toàn vui chưa? – Họ đáp: Không thấy. – Ta lại hỏi: Ngươi đã từng nói năng, ngồi đứng, tinh cần tu định với hàng chư thiên của một cõi trời nào ở một cõi trời hoàn toàn vui đến nói với ngươi rằng, ngươi tu như thế chắc chắn sẽ được sinh lên cõi trời để cùng ta hưởng lạc không? – Họ đáp: Không. – Ta lại hỏi: Ngươi có thể
 
 
 
 
 
(1)Đọc thêm kinh Tiểu Dụ ở sau.
 
 
 

* Trang 317 *
device

chính bản thân mình hóa ra một thân khác cũng đủ các bộ phận, giác quan không? – Họ đáp: Không.
          Này Bố Tra nghĩ sao? Các người Sa-môn và Bà-la-môn kia lại nói có cõi trời hoàn toàn vui, đó là lời nói chân thật đúng pháp ư? Bố Tra đáp: Họ nói không chân thật đúng pháp. – Này Bố Tra! Vì như có người nói rằng: Tôi thường thông giao với một người con gái đoan chính, và cứ  khen ngợi người con gái đó, bất chợt có ai hỏi: Ngươi có biết mặt người con gái đó không? Hiện nó ở đâu tại phương đông hay phương bắc? Người kia đáp: Tôi không biết. – Họ lại hỏi: Ngươi có biết xóm làng quốc độ người con gái đó không? – Đáp: Không biết. – Họ lại hỏi: Ngươi có biết cha mẹ và tên họ người con gái đó không? – Đáp: Không biết. – Họ lại hỏi: Ngươi có biết người con gái đó thuộc giai cấp nào không? – Đáp: Không biết. – Họ lại hỏi: Ngươi có biết dung mạo người con gái đó cao thấp, den trắng, tốt xấu không? – Đáp: Không biết.
          Này Bố Tra nghĩ sao? Thế thì người kia nói tôi thường thông giao với một người con gái, lời nói đó có đúng không? Bố Tra đáp: Không đúng.
          Này Bố Tra! Các Sa-môn và Bà-la-môn cũng như thế, họ nói không chân thật chi cả. Ví như có người bắc thang giữa chỗ đất trống, gặp người ta hỏi anh ta bắc thang làm gì, nó trả lời: Tôi bắc thang lên nhà. – Người ta lại hỏi nhà ở đâu, nó liền trả lời
 
 
 
 
 
 

* Trang 318 *
device

: không biết. Bố  Tra nghĩ sao? Người bắc thang đó có phải đã làm một việc hư ngụy không? – Đáp: Hư ngụy. Này Bố Tra! Các Sa-môn và Bà-la-môn cũng thường nói những điều hư ngụy như thế đó.
          Này Bố Tra! Ngươi cho cái sắc thân được tạo thành giữa tứ đại lục căn, cha mẹ sinh dưỡng, bú mớm trưởng thành áo chăn trau tria, vô thường biến diệt là Ngã. Nhưng Ta thuyết một đạo đưa đến sự diệt Ngã; do vậy nếu ngươi hành trì theo đạo ấy, thời các nhiễm ô của ngươi có thể sẽ được trừ diệt, các hạnh đưa đến thanh tịnh sẽ được tăng trưởng và mọi người có thể tự mình thấy mặt tận mặt, tự mình chứng  ngộ được sự tuyệt đối và cao thượng của trí tuệ.
          Này Bố Tra Bà Lâu! Biết đâu ngươi không nghĩ rằng: “Các nhiễm ô có thể trừ diệt, các hạnh đưa đến thanh tịnh có thể tăng trưởng, có thể tự mình thấy mặt tận mặt, tự mình chứng ngộ được sự tuyệt đối và cao thượng của trí tuệ, nhưng con người vẫn cứ buồn khổ” . Này Bố Tra Bà Lâu! Ngươi chớ nghĩ như vậy không đúng, vì các trường hợp trên thành tựu, thì con người sẽ hoan hỷ, hạnh phúc, tịnh lạc, chuyên niệm, nhất tâm và an tĩnh.
          Này Bố Tra Ba Lâu! Đối với cõi trời Dục giới, Sắc giới, Không xứ, Thức xứ, Bất dụng xứ, Phi phi tưởng xứ, Ta cũng thuyết một đạo đưa đến sự diệt ngã; do vậy nếu ngươi hành trì theo đạo ấy, thời các
 
 

* Trang 319 *
device

nhiễm ô…(lược)… vì khi các trường hợp trên thành tựu, thì con người sẽ có hoan hỷ, hạnh phúc, tĩnh lạc, chuyên niệm, nhất tâm an tĩnh.
          Bố Tra Bà Lâu bạch Phật: Bạch đức Thế Tôn: đương khi mang thân tứ đại lục căn làm người ở cõi Dục này, có cùng một lúc có cả thân trời cõi Dục, cõi Sắc, cõi Không xứ, Thức xứ, Bất dụng xứ, Phi phi tưởng xứ không? Đương khi mang thân trời cõi Dục, có cùng một lúc có cả thân các cõi kia không?
          Phật dạy: Không. Ví như sữa bò, từ sữa biến thành  lạc, từ lạc biến thành sanh tô, từ thục tô biến thành đề hồ. Đề hồ là phẩm độ cao nhất. Này Bố Tra Bà Lâu! Đang khi chất sữa, thì chỉ gọi là sửa, chứ không gọi là lạc, tô, đề hồ, như vậy cho đến khi đề hồ thì chỉ gọi là đề hồ, chớ không gọi là sữa, lạc tô. Đây cũng như thế.
          Này Bố Tra Bà Lâu! Ngươi sẽ đáp như thế nào khi có người hỏi rằng: Đang khi nào ở quá khứ có cùng một lúc có cả thân vị lai, hiện tại không? Cho đến đang khi thân ở hiện tại, có cùng một lúc có cả thân quá khứ, vị lai không?
          - Bạch đức Thế Tôn! Tôi sẽ đáp khi thân ở quá khứ thì chỉ là thân quá khứ, không có thân vị lai, hiện tại, cho đến thân ở hiện tại, không có thân quá khứ vị lai.
 
 
 
 

* Trang 320 *
device

Này Bố Tra Bà Lâu! Ngươi sẽ đáp thế nào khi có người hỏi rằng: người từng có thân quá khứ đã diệt, than vị lai sẽ sinh, thân hiện tại đang có không?
         - Bạch đức Thế Tôn! Tôi sẽ đáp tôi từng có thân qúa khứ đã diệt, thân vị lai chưa sinh, thân hiện tại đang có.
Này Bố Tra Bà Lâu! Đây cũng như thế khi làm thân người ở cõi Dục thì không thể có thân các cõi kia…
Bố Tra Bà Lâu đảnh lễ Phật rồi thưa: Bạch đức Thế Tôn! Con nay xin quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Xin cho con được làm kẻ Ưu bà tắc ở trong chánh pháp, con nguyện suốt đời không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Bạch đức Thế Tôn ! Con nay có được phép xuất gia thọ giới tu theo phật pháp không ? – Này Phạm chí ! nếu kẻ dị học nào muốn xuất gia hành đạo theo giáo pháp Ta, họ phải được xét qua 4 tháng nếu vừa ý Chúng tăng mới nhận cho xuất gia. Tuy nhiên có lệ đó, nhưng cũng tùy theo người.
Bạch đức Thế Tôn ! Con nay xin được ở trong Phật pháp 4 năm để Chúng tăng xem xét, nếu vừa ý con hãy xin xuất gia thọ giới – Phật dạy : như Ta đã nói, tuy có lệ đó, nhưng còn tùy theo người. Ngay khi đó, ông Bố Tra Bà Lâu được thọ giới xuất gia, và nhờ tín tâm kiên cố,tịnh tu phạm hạnh nên không bao

* Trang 321 *
device

lâu ông được hiện tiền chứng ngộ, thành bậc A-la-hán,sanh tử dứt hết,việc làm trọn vẹn, không còn phải thọ thân sau.
Bố Tra Bà Lâu nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hành.

* Trang 322 *
device

 
Kinh Trường A Hàm