LOGO VNBET
KINH PHẬT NÓI VỀ HƯNG KHỞI HẠNH

QUYỂN HẠ
 
7- KINH PHẬT NÓI VỀ NHÂN DUYÊN ĐỀ-BÀ-ĐẠT-ĐA XÔ ĐÁ
 
Nghe như vầy:
Một thuở nọ, Đức Phật ngự tại con suối lớn A-nậu cùng với năm trăm vị đại Tỳ-kheo đều là bậc A-la-hán, đã chứng được sáu thứ thần thông, chỉ trừ Tỳ-kheo A-nan.
Bấy giờ, Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:
–Thuở xưa, tại thành La-duyệt-kỳ có một vị trưởng giả tên là Tu- đàn, là người hết sức giàu có, của báu, voi ngựa, bảy báu, tôi tớ hầu hạ, sản nghiệp đầy đủ. Ông có một người con trai tên là Tu-ma-đề. Trưởng giả Tu-đàn bỗng nhiên qua đời. Tu-ma-đề có một người em khác mẹ là Tu-da-xá. Lúc ấy, Ma-đề Nghĩ rằng: “Ta phải tìm cách không cho Tu-da-xá hưởng phần tài sản”. Tu-ma-đề lại Nghĩ: “Chỉ có cách giết nó đi mới khỏi chia gia tài”. Do đó Tu-ma-đề bảo Tu-da-xá:
–Anh em ta cùng lên núi Kỳ-xà-quật, anh có việc muốn bàn luận với em.
Tu-da-xá đáp:
–Thưa vâng!
Khi ấy, Tu-ma-đề liền nắm tay em cùng lên núi. Khi đã lên đến đỉnh núi, người anh liền xô người em xuống chân núi, rồi lấy đá đè lên, làm cho người em chết ngay.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy có biết vị trưởng giả Tu-đàn lúc bấy giờ nay là ai chăng? Chính là phụ vương Chân Tịnh. Người con trưởng giả là Tu-ma-đề lúc bấy giờ nay chính là Ta. Người em là Tu-da-xá lúc bấy giờ thì nay là Đề-bà-đạt-đa.
Phật bảo Xá-lợi-phất:

* Trang 869 *
device

–Lúc ấy, Ta vì tham của cải mà giết hại người em, do tội ác này nên trải qua vô số ngàn năm phải bị nấu đốt trong địa ngục, bị núi sắt đè ép. Vì duyên xưa còn sót lại, nên nay tuy Ta đã thành Phật nhưng vẫn không thoát khỏi quả báo đời trước. Ở trên núi Kỳ-xà-quật, Ta đang đi kinh hành thì bị Đề-bà-đạt-đa xô tảng đá dài sáu trượng, rộng ba trượng vào đầu Ta. Khi ấy, vị Thần núi Kỳ-xà-quật tên là Tỳ-la đưa tay tiếp lấy tảng đá, chỉ có một mẩu đá nhỏ rơi trúng ngón chân cái của Ta, làm trầy xước chảy máu.
Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói về nhân duyên đời trước bằng bài kệ:
Xưa, Ta vì của cải
Giết người em khác mẹ
Xô từ núi cao xuống
Rồi lấy đá đè lên.
Do nhân duyên ác ấy
Mãi chịu khổ địa ngục
Ở trong địa ngục này
Bị núi sắt đè ép.
Do tai ương sót lại
Đề-bà-đạt xô đá
Mảnh nhỏ rơi trúng chân
Làm dập ngón chân cái.
Duyên này không mất đi
Cũng không tan trong không
Phải giữ ba nhân duyên
Thân, miệng, ý chớ phạm.
Nay Ta đã thành Phật
Được làm tướng ba cõi
Tại suối lớn A-nậu
Nói chuyện đời trước này.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy hãy xem Đức Như Lai, các điều ác đã dứt hết, các điều thiện đã đầy đủ, đối với các Trời, Rồng, Quỷ thần, vua chúa, quan dân, tất cả chúng sinh, Ta đều muốn hóa độ. Vậy mà vẫn bị quả báo

* Trang 870 *
device

đời trước, không thể thoát khỏi, huống gì những người si mê, tăm tối chưa đắc đạo?! Này Xá-lợi-phất, các thầy nên tu học như vậy, đừng phạm lỗi của thân, miệng, ý.
Đức Phật nói nhân duyên này xong, Tôn giả Xá-lợi-phất và năm trăm vị La-hán, Rồng lớn đầu đàn A-nậu, Trời, Rồng, Quỷ thần, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lầu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, nghe Đức Phật dạy xong đều vui mừng lãnh thọ thực hành.

8- KINH PHẬT NÓI VỀ NHÂN DUYÊN BÀ-LA-MÔN NỮ TÊN CHIÊN-SA HỦY BÁNG PHẬT
 
Nghe như vầy:
Một thuở nọ, Đức Phật ngự tại con suối lớn A-nậu cùng với chúng đại Tỳ-kheo gồm năm trăm vị, đều là bậc La-hán, đã chứng được sáu thứ thần thông, chỉ trừ Tỳ-kheo A-nan.
Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:
–Thuở xưa cách nay vô số kiếp, bấy giờ có Đức Phật ra đời hiệu là Tận Thắng Như Lai, Chí Chân Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, là Bậc Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, hiệu Phật Thế Tôn. Ngài ngự tại nước Ba-la-nại, cùng với chúng đại Tỳ-kheo gồm sáu vạn tám ngàn vị đều là bậc La-hán.
Này Xá-lợi-phất, bấy giờ Đức Như Lai Tận Thắng có hai vị Tỳ-kheo: một là Tỳ-kheo Vô Thắng, hai là Tỳ-kheo Thường Hoan. Tỳ-kheo Vô Thắng thì có sáu thứ thần thông. Còn Tỳ-kheo Thường Hoan thì kết sử chưa dứt trừ. Lúc đó, ở thành Ba-la-nại có một vị trưởng giả tên là Đại Ái, có voi, ngựa, bảy báu, của cải vô số. Trưởng giả có một người vợ tên là Thiện Huyễn, xinh đẹp không ai bằng. Hai vị Tỳ-kheo này thường hay lui tới nhà vị trưởng giả này để thọ cúng dường. Vợ của trưởng giả cúng dường Tỳ-kheo Vô Thắng bốn thứ cúng dường: y phục, mền mệm, thức uống ăn, giường nằm, thuốc men, không hề thiếu thốn. Còn đối với Tỳ-kheo Thường Hoan thì bà cúng dường rất ít. Vì sao? Vì Tỳ-kheo Vô Thắng đã dứt hết các lậu, chứng được sáu thứ thần thông. Còn Tỳ-kheo Thường Hoan thì chưa đoạn

* Trang 871 *
device

hết kết sử và chưa thành đạo.
Tỳ-kheo Thường Hoan thấy Tỳ-kheo Vô Thắng được cúng dường nhiều nên sinh tâm ganh ghét, phỉ báng một cách vô cớ rằng:
–Tỳ-kheo Vô Thắng tư thông với phu nhân Thiện Huyễn nên phu nhân không cúng dường theo đạo pháp mà cúng dường bằng sự ân ái.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy có biết Tỳ-kheo Thường Hoan đệ tử của Đức Như Lai Tận Thắng là ai chăng? Đó chính là Ta, còn phu nhân Thiện Huyễn chính là con gái của Bà-la-môn, tên là Chiên-sa.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Lúc bấy giờ Ta vô cớ phỉ báng vị La-hán Vô Thắng. Vì tội ác ấy, nên trong vô số ngàn năm Ta ở trong địa ngục chịu những sự đau khổ. Nay Ta đã thành Phật, đang nói pháp cho sáu vị ngoại đạo sư, các chúng Tỳ-kheo, người đã dứt sạch các lậu hoặc, người chưa dứt sạch các lậu hoặc, và các vua chúa, quan dân, thanh tín sĩ và thanh tín nữ nghe thì do tai ương thuở xưa còn sót lại, nên bị cô gái đặt điều độn bình đựng nước vào bụng, đến trước Ta nói rằng: “Này ông Sa-môn, sao ông không nói việc nhà mình mà nói việc của người khác làm gì, bây giờ chỉ mình ông vui sướng chứ đâu biết nỗi khổ của tôi?! Vì sao? Vì trước đây ông tư thông với tôi, làm cho tôi mang thai. Nay sắp đến ngày sinh nở, tôi cần có bơ, dầu để nuôi đứa bé. Ông phải cung cấp tất cả những thứ ấy cho tôi!”
Bấy giờ chúng hội đều cúi đầu im lặng. Khi ấy Thích Đề-hoàn Nhân đứng hầu quạt phía sau Đức Phật, dùng thần lực hóa thành một con chuột, chạy vào trong áo cô ta cắn đứt sợi dây buộc cái bình, làm cho cái bình tự nhiên rơi xuống đất.
Lúc ấy bốn chúng đệ tử và học trò của sáu vị giáo chủ ngoại đạo thấy cái bình rơi xuống đất đều hết sức hớn hở, thốt lên những lời vui mừng, hân hoan vô cùng, đều đồng thanh mắng nhiếc cô gái kia rằng: “Này đồ chết tiệt, sao lại đem cái vật tội lỗi, với ác ý, hòng phỉ báng sự thanh tịnh, vô thượng chánh chân như thế? Mặt đất này vô tri, há có thể dung chứa con người tội ác đến như vậy sao?!.”
Mọi người đều nói như vậy, lúc ấy mặt đất liền nứt ra, lửa từ lòng đất phun lên, cô gái liền té xuống đó, rớt thẳng xuống địa ngục

* Trang 872 *
device

lớn A-tỳ. Đại chúng thấy cô gái đang còn sống mà đã rơi vào địa ngục.
Lúc ấy vua A-xà-thế cảm thấy kinh sợ, mình mẩy nổi ốc, bèn đứng dậy chắp tay, quỳ thẳng bạch Phật:
–Hiện giờ cô gái ấy đang đọa nơi nào?
Đức Phật trả lời:
–Này Đại vương, hiện giờ cô gái ấy đang đọa trong địa ngục A-tỳ.
Vua A-xà-thế lại hỏi Đức Phật:
–Cô gái ấy không giết người, không trộm cắp, chỉ vì nói dối mà đọa vào địa ngục A-tỳ sao?
Phật bảo vua A-xà-thế:
– Pháp nhân duyên mà
Ta nói có hành động của thân, miệng, ý với ba mức độ nặng, vừa, nhẹ.
Vua A-xà-thế lại hỏi:
–Sao gọi là nặng? Sao gọi là vừa? Sao gọi là nhẹ?
Phật bảo vua A-xà-thế:
–Hành động của ý là nặng, hành động của miệng là vừa, hành động của thân là nhẹ.
Vua A-xà-thế lại hỏi Phật:
–Vì sao vậy?
Đức Phật trả lời:
–Hành động của thân hiện ra một cách thô thiển, việc ấy ta thấy được. Hành động của miệng thì tai nghe được. Hai loại hành động ấy người thế gian thấy được, nghe được.
Này Đại vương, về hành động của ý, thì khi nó khởi lên ý niệm ta không thể thấy, không thể nghe được. Đó là những hành động sự việc ở bên trong do chiếc đinh ý đóng chặt.
Nhà vua lại hỏi:
–Ý không thấy được, vì sao lại đóng chặt bởi chiếc đinh ý?
Phật đáp:
–Nếu người nam, người nữ nào thân muốn làm những viêïc sát sinh, trộm cắp, tà dâm, thì trước tiên họ phải suy Nghĩ, rồi trong tâm quyết định khi nào nên hành động, nên đến chỗ nào để hành động.
Phật lại bảo nhà vua:

* Trang 873 *
device

–Hễ khi con người hành động thì trước tiên là trong tâm suy tính, sau đó mới hành độïng, cho nên sự suy tính bị đóng chặt bởi chiếc đinh ý, không phải thân và miệng được đóng.
Phật lại bảo nhà vua:
–Nếu miệng phát ngôn, khi miệng muốn phát ngôn, trước tiên ý phải suy Nghĩ, hoặc trong đại hội, khi thuyết giảng bàn luận Phật pháp, hoặc khi cùng ngồi xử đoán luật hiện hành. Nếu có người hỏi ta, ta phải phản bác luận thuyết kẻ ấy. “Trong lời ấy chẳng phải là việc đã xong,” nếu có lời nói này, ta sẽ phản bác: “Điều đó là ý khí của người khác nên nói lên lời ấy vậy.” Nếu thực hành ba điều đó thì không nên đắm trước. Lại còn Nghĩ kế: “Nên đến đó để đánh nhau”, rằng: “Kẻ ấy muốn giết tôi, phá tôi, hại tôi. Anh phải nghe theo lời tôi, đừng nên tin người kia”. Nếu nói lời hai lưỡi ấy thì thành ra lời luống dối, làm diệt mất chánh pháp, khi chết đi bị đọa vào địa ngục.
Phật bảo nhà vua:
–Cho nên miệng phát ra lời nói thì lời nói bị lệ thuộc bởi chiếc đinh ý, chứ không lệ thuộc thân và miệng.
Nhà vua lại hỏi Phật:
–Vì sao vậy?
Phật bảo nhà vua:
–Thân có ba lỗi, miệng có bốn lỗi đều do ý quyết định. Nếu không suy Nghĩ thì thân không thể tự làm được. Cho nên thân và miệng bị lệ thuộc bởi chiếc đinh ý.
Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói bài kệ:
Trong ý suy Nghĩ kỹ
Thân, miệng mới hành động
Thân, miệng vờ xấu hổ
Tâm ý không hổ thẹn.
Ý phải xấu hổ trước
Thân, miệng xấu hổ sau
Thân, miệng không lìa ý
Không thể tự hành động.
Bấy giờ vua A-xà-thế nghe Đức Phật nói pháp, buồn thương rơi lệ. Đức Phật hỏi nhà vua:

* Trang 874 *
device

–Vì sao vua khóc?
Nhà vua thưa:
–Vì chúng sinh không có trí tuệ, không hiểu ba việc này, nên thường bị tổn hại, vì thế con rất buồn. Chúng sinh này chỉ cho rằng thân, miệng là quan trọng mà không biết ý mới là sâu xa. Bạch Thế Tôn, con vốn cho rằng thân, miệng là quan trọng, còn ý là tầm thường. Nay nghe Phật dạy mới biết ý là quan trọng; thân, miệng là thứ yếu.
Phật hỏi nhà vua:
–Vì sao trước kia vua cho là thân, miệng là quan trọng, ý là tầm thường. Nay mới biết ý là quan trọng mà thân, miệng là thứ yếu?
Vua lại bạch Phật:
–Hễ người sát sinh, thì mọi người đều thấy được, hoặc trộm cắp, dâm dật thì mọi người cũng thấy được; ba việc này của thân, thiên hạ đều thấy biết. Miệng nói lời dối gạt, độc ác, hai lưỡi, lời nói thêm bớt, bốn việc này của miệng, thiên hạ cũng đều nghe được. Còn ba việc của ý thì tai không nghe được, mắt không thấy được, vì vậy mà chúng sinh cho việc mắt thấy, tai nghe là quan trọng. Còn nay con nghe Phật dạy mới biết tâm ý là quan trọng, còn thân, miệng là thứ yếu. Vì vậy hành động của thân, miệng lệ thuộc bởi ý.
Đức Phật lại hỏi nhà vua:
–Vì sao vua biết ý là quan trọng, hành động của thân và miệng lệ thuộc bởi ý?
Vua bạch Phật:
–Cô gái đặt điều muốn hủy báng Phật, trước tiên tâm phải suy Nghĩ, mới lấy chiếc bình độn trước bụng, rồi ở trước đại chúng mới vu khống như vậy. Nay con nghe lời Phật dạy cho nên con biết ý là quan trọng mà thân, miệng là thứ yếu.
Đức Phật bảo:
–Này Đại vương, vì sao bây giờ vua hiểu được ý là quan trọng mà thân, miệng là thứ yếu?
Nhà vua thưa:
–Giả sử khi muốn làm việc gì, trước hết tâm phải suy Nghĩ, sau đó thân, miệng mới hành động, cho nên con biết ý là quan trọng mà thân, miệng là thứ yếu.

* Trang 875 *
device

Đức Phật nói:
–Hay lắm! Hay lắm! Này Đại vương, Đại vương đã hiểu rõ việc này, vậy phải thường tu học như vậy, ý là quan trọng, còn thân, miệng là thứ yếu.
Khi Đức Phật nói pháp này, trong chúng có tám mươi vị Tỳ-kheo dứt hết lậu hoặc, tâm ý mở tỏ, hai trăm vị Tỳ-kheo được đạo A-na-hàm, bốn trăm vị Tỳ-kheo được đạo Tư-đà-hàm, tám trăm vị Tỳ-kheo được đạo Tu-đà-hoàn, tám vạn vị trời và người đều được Pháp nhãn thanh tịnh, mười vạn người và chẳng phải loài người đều thọ năm giới, hai mươi vạn quỷ, thần cây thọ Tam tự quy.
Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ về nhân duyên đời trước:
Thời Như Lai Tận Thắng
Ta, Tỳ-kheo Đa Hoan
Hủy báng Ngài Vô Thắng
Mãi đọa trong địa ngục.
Do nhân duyên sót lại
Cô gái đặt điều đến
Đứng ở trước đại chúng
Nói lời hủy báng Ta.
Oan xưa không mất đi
Cũng chẳng tan trong không
Phải giữ ba nhân duyên
Thân, miệng, ý đừng phạm.
Nay Ta thành Phật đạo
Lại làm tướng ba cõi
Tại suối lớn A-nậu
Tự nói chuyện đời trước.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy hãy xem Đức Như Lai, các điều ác đã dứt hết, các điều thiện đã đầy đủ. Đối với các Trời, Rồng, Quỷ thần, vua chúa, quan dân, tất cả chúng sinh, Ta đều muốn độ thoát. Vậy mà vẫn không tránh khỏi nhân duyên đời trước này, huống gì là những người si mê chưa đắc đạo? Này Xá-lợi-phất, phải giữ gìn thân, miệng, ý.
Đức Phật dạy như vậy xong, Tôn giả Xá-lợi-phất và năm trăm

* Trang 876 *
device

vị La-hán, Rồng lớn đầu đàn A-nậu, tám bộ Quỷ thần nghe Đức Phật dạy xong vui mừng lãnh thọ thực hành.

9- KINH PHẬT NÓI VỀ NHÂN DUYÊN ĐỜI TRƯỚC
PHẢI ĂN LÚA NGỰA
 
Nghe như vầy:
Một thuở nọ, Đức Phật ngự tại con suối lớn A-nậu, cùng với đại chúng Tỳ-kheo năm trăm vị, đều là những bậc A-la-hán, đã chứng được sáu thứ thần thông.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thuở xưa, cách nay rất lâu, khi ấy có một vị Phật tên là Tỳ-bà-diệp Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, là Bậc Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, ngự trong thành Bàn-đầu-ma-bạt, cùng với chúng đại Tỳ-kheo mười sáu vạn tám ngàn vị.
Vua tên là Bàn-đầu, cùng với các quan, thứ dân, thanh tín sĩ và thanh tín nữ, đem bốn thứ cúng dường Đức Như Lai Tỳ-bà-diệp và chúng Tăng chẳng thiếu thứ gì. Khi ấy, trong thành có một vị Bà-la-môn tên là Nhân-đề-kỳ-lợi, hiểu rộng bốn bộ sách (Phệ-đà) của Phạm chí; ông còn biết về pháp thuật của Bà-la-môn. Ông dạy học năm trăm đồng tử.
Bấy giờ nhà vua mở hội, trước tiên thỉnh Đức Phật, Đức Phật im lặng nhận lời. Nhà vua trở về cung chuẩn bị các thức ăn ngon và sắp đặt ghế ngồi, trải thảm nỉ khắp mặt đất, xong xuôi nhà vua bưng lò hương, quỳ thẳng trên tòa, bạch:
–Đã đến giờ, cúi mong Đức Thế Tôn quang lâm.
Khi ấy, Đức Phật Tỳ-bà-diệp thấy đã đến giờ, liền bảo đại chúng mặc y ôm bát, vào cung thọ thỉnh. Bấy giờ, đại chúng vây quanh, đi đến cung vua, mỗi vị đều an tọa. Nhà vua liền cho dọn bày thức ăn. Tự tay vua dâng các thức ăn ngon để cúng dường. Lúc ấy có một Tỳ-kheo tên Di-lặc bị bệnh, không đi phó trai được.
Phật và đại chúng thọ thực xong, liền trở về. Khi trở về, các

* Trang 877 *
device

ngài đều mang thức ăn về cho các Tỳ-kheo bệnh. Lúc các ngài đi ngang qua hòn núi nơi vị Phạm chí ở, ông ta thấy thức ăn ngon, liền sinh lòng ganh ghét, nói rằng:
–Sa-môn trọc đầu này, chỉ đáng ăn lúa ngựa, chứ không nên ăn các thức ăn ngon này.
Ông bảo các đệ tử:
–Các ngươi có thấy gã đạo nhân trọc đầu này ăn toàn những thức ăn ngon bổ chăng?
Các đệ tử thưa:
–Vâng chúng con có thấy. Thầy trò của bọn người này phải ăn lúa ngựa mới đúng.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy có biết vị Bà-la-môn ở núi Chúa lúc bấy giờ nay là ai chăng? Chính là Ta vậy. Còn năm trăm đệ tử lúc đó thì nay là năm trăm vị La-hán này. Còn Tỳ-kheo Di-lặc bị bệnh lúc ấy thì nay là Bồ- tát Di-lặc này.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Lúc ấy vì Ta có tâm ganh ghét nói rằng: “Bọn người này không nên ăn những thức ăn ngon ngọt. Họ nên ăn lúa ngựa mới phải” và các thầy cũng nói như vậy, do đó Ta và các thầy trải qua vô số ngàn năm ở trong địa ngục. Nay Ta tuy đã thành Phật, nhưng vì nghiệp duyên đời trước còn sót lại, nên Ta và các ngươi phải ăn lúa ngựa trong chín mươi ngày tại ấp Tỳ-lan. Lúc ấy Ta không nói: “Cho Phật ăn lúa ngựa”. Ta chỉ nói: “Cho các Tỳ-kheo ăn lúa ngựa”. Vì vậy cho nên nay Ta được ăn lúa đã làm sạch. Vì các thầy lại nói thêm: “Nên cho Phật ăn lúa ngựa”, cho nên nay các thầy phải ăn lúa ngựa chưa sạch vỏ.
Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ về nhân duyên đời trước:
Xưa, Ta là Phạm chí
Sở học rất sâu rộng
Dạy năm trăm đệ tử
Ở tại trong rừng cây
Vào thời Phật Tỳ-diệp
Mắng nhiếc các Tỳ-kheo:
“Không nên ăn đồ ngon

* Trang 878 *
device

Chỉ nên ăn lúa ngựa”.
Các đệ tử cũng nói:
“Đúng như lời thầy dạy,
Cả thầy trò bọn chúng
Đều nên ăn lúa ngựa”.
Do nhân duyên như vậy
Mãi chịu khổ địa ngục.
Tai ương xưa sót lại
Cùng năm trăm Tỳ-kheo
Khi Bà-la-môn thỉnh
Nhóm tại ấp Tỳ-lan
Cùng nhau ăn lúa ngựa
Trong suốt chín mươi ngày.
Nhân duyên không mất đi
Cũng không tan trong không
Nên giữ ba nhân duyên
Thân, miệng, ý chớ phạm.
Nay Ta thành Phật đạo
Lại làm tướng ba cõi
Tại suối lớn A-nậu
Tự nói chuyện đời trước.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy hãy xem Đức Như Lai, các điều ác đã dứt hết, các điều thiện đã đầy đủ. Đối với các Trời, Rồng, Quỷ thần, vua chúa, quan dân tất cảø chúng sinh Ta đều muốn hóa độ họ. Vậy mà vẫn không thoát khỏi tai ương đời trước còn sót lại, huống gì là những người si mê chưa đắc đạo?!
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy nên tu học và giữ gìn ba nhân duyên, chớ phạm lỗi của thân, miệng, ý. Này Xá-lợi-phất, phải tu học như vậy
Đức Phật dạy như vậy xong, Tôn giả Xá-lợi-phất và năm trăm vị La-hán, Rồng lớn đầu đàn A-nậu, tám bộ Quỷ thần nghe Đức Phật dạy đều vui mừng lãnh thọ thực hành.

* Trang 879 *
device

10- KINH PHẬT NÓI VỀ NHÂN DUYÊN KIẾP TRƯỚC
CỦA SỰ KHỔ HẠNH
 
Nghe như vầy:
Một thuở nọ, Phật ngự tại con suối lớn A-nậu cùng với chúng đại Tỳ-kheo năm trăm vị, đều là bậc A-la-hán, đã chứng được sáu thứ thần thông, chỉ trừ Tỳ-kheo A-nan.
Bấy giờ, Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thuở xưa, tại thành Ba-la-nại, cách thành không xa có ấp Đa thú, trong ấp có một vị Bà-la-môn là quan Thái sử của nhà vua, là bậc nhất trong nước. Vị quan này có một người con, trên đầu tự nhiên có vòng lửa (hỏa man), do đó được đặt tên là Hỏa Man, tướng mạo khôi ngôi, có ba mươi tướng tốt. Các sách vở của Phạm chí, Đồ thư, Sấm ký… loại nào cũng thông hiểu. Cấm giới của ngoại đạo và các phương thức tính toán đều học tập thấu suốt.
Bấy giờ, có con người thợ gốm tên là Nan-đề-bà-la (Hộ Hỷ), vốn là bạn thân với Hỏa Man từ nhỏ. Trong lòng họ kính trọng Nghĩ nhớ đến nhau, dù giây lát cũng không quên nhau. Con người thợ gốm thì tinh tấn, mạnh mẽ, nhân từ, hiếu thuận. Cha mẹ đều mù, chàng phải nuôi nấng cha mẹ, lo lắng chẳng thiếu vật gì. Nan-đề-bà-la tuy là thợ làm đồ gốm, nhưng tay chàng không đào đất, cũng không bảo người khác đào, chàng chỉ lấy đất vách tường lở, bờ sập và đất chuột đào nhồi lại làm đồ dùng, đẹp đẽ không thứ đồ sứ nào sánh bằng. Nếu có người nam hay người nữ đến mua các đồ gốm ấy, họ chỉ cần để lại lúa mạch, mè, đậu ở đó rồi lấy đồ gốm đi. Từ đầu chàng đã không định giá trước, cũng không lấy vàng bạc, của cải, vải vóc, mà chỉ lấy lúa gạo để nấu ăn mà thôi.
Tinh xá nơi Đức Như Lai Ca-diếp an trụ cách ấp Đa thú không xa, cùng với chúng đại Tỳ-kheo gồm hai vạn người, đều là bậc La-hán. Hộ Hỷ nói với Hỏa Man rằng:
–Chúng ta cùng nhau đến viếng thăm Đức Như Lai Ca-diếp chứ?
Hỏa Man đáp:
–Hộ Hỷ đến viếng thăm gã đạo nhân trọc đầu ấy làm gì? Con

* Trang 880 *
device

người trọc đầu ấy làm gì có đạo? Phật đạo rất khó được gặp.
Chàng nói như vậy cho đến ba lần. Ngày hôm sau, Hộ Hỷ lại nói với Hỏa Man:
–Chúng ta cùng đến bờ sông để tắm rửa chứ?
Hỏa Man đáp:
–Đồng ý! Nói xong, họ liền cùng nhau đến bờ sông để tắm rửa, rồi mặc y phục. Hộ Hỷ cầm cục đá trên tay, chỉ về phía xa, bảo bạn:
–Tinh xá nơi Đức Như Lai Ca-diếp an trụ cách đây không xa, chúng ta hãy đến thăm Ngài một lát nhé!
Hỏa Man đáp:
–Hộ Hỷ đến viếng thăm gã đạo nhân trọc đầu ấy làm gì? Đạo nhân trọc đầu ấy làm gì có đạo? Phật đạo rất khó được gặp!
Hộ Hỷ bèn nắm áo Hỏa Man kéo đi, bảo:
–Chúng ta hãy đến chỗ Phật Ca-diếp. Đức Phật ở gần đây lắm!
Hỏa Man liền cởi áo bỏ chạy, Hộ Hỷ liền đuổi theo, nắm dây buộc lưng bảo:
–Chúng ta có thể đến gặp Phật chốc lát rồi trở về được không?
Hỏa Man lại cởi dây lưng bỏ chạy, bảo:
–Tôi không muốn gặp gã Sa-môn trọc đầu ấy.
Hộ Hỷ liền nắm đầu chàng kéo đi, bảo:
–Hãy cùng nhau đến gặp Đức Phật một lần rồi hãy về!
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Tục lệ nước Ba-la-nại thời ấy quy định không được nắm đầu người khác, hễ ai nắm đầu người khác thì bị tử hình.
Lúc ấy, trong lòng Hỏa Man rất đổi kinh hãi, Nghĩ rằng: “Con của người thợ gốm này lẽ nào chịu tội chết mà nắm đầu ta sao?”.
Hộ Hỷ bảo Hỏa Man:
–Vì bạn mà tôi chịu tội chết cũng chẳng ân hận gì, miễn là làm sao cho bạn được ra mắt Đức Phật là tôi vui rồi!
Hỏa Man Nghĩ: “Chuyện này chẳng phải nhỏ, chắc hẳn phải có việc gì tốt mới khiến cho bạn ta chịu chết mà nắm đầu như vậy”. Anh nói:
–Hãy thả đầu tôi ra, tôi sẽ theo anh.
Hộ Hỷ liền thả ra, Hỏa Man bèn trở về bới tóc, thay áo cùng đi

* Trang 881 *
device

với bạn đến chỗ Đức Phật Ca-diếp. Hộ Hỷ đảnh lễ dưới chân Đức Như Lai Ca-diếp rồi ngồi qua một bên, còn Hỏa Man thì đứng thẳng, giơ tay chào hỏi mà thôi, rồi ngồi xuống một bên. Hộ Hỷ chắp tay bạch Đức Phật Ca-diếp:
–Bạch Đức Thế Tôn, anh Hỏa Man này là con của quan Thái sử trong ấp Đa thú, là bạn thân của con từ thời thơ ấu, nhưng anh ta không biết Tam tôn, không tin Tam bảo, không thấy Phật, không nghe Pháp, không cúng dường chúng Tăng. Cúi mong Đức Thế Tôn khai hóa cho sự si mê tối tăm, làm cho anh ấy tin hiểu.
Bấy giờ đồng tử Hỏa Man nhìn kỹ Đức Phật từ đầu xuống chân, từ chân lên đầu, thấy Đức Phật tướng tốt, oai nghi vòi vọi, các căn vắng lặng, thuần thục, điều hòa, có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹïp, giống như hoa cây Sa-la. Thân Ngài giống như núi Tu-di, không thể thấy được đảnh đầu Ngài. Mặt Ngài sáng như trăng rằm, ánh sáng chiếu soi như mặt trời giữa ban ngày, màu thân như núi vàng. Thấy tướng tốt của Phật, Hỏa Man liền suy Nghĩ: “Sách Sấm Ký của Phạm chí có ghi chép về tướng tốt, nay Đức Phật có đủ các tướng ấy, chỉ có hai tướng là ta không thấy được”. Bấy giờ Hỏa Man dùng kệ hỏi:
Con nghe Bậc Đại Sĩ
Có ba hai tướng tốt
Tôn quý giữa loài người
Nhưng không thấy hai tướng
Vậy thân Bậc Trượng Phu
Có Mã âm tàng chăng?
Và có lưỡi rộng dài
Che đến mí tóc chăng?
Xin Ngài thè lưỡi ra
Để con hết nghi ngờ
Thấy rồi con mới biết
Có đúng như kinh chép.
Bấy giờ Đức Như Lai Ca-diếp liền thè tướng lưỡi rộng dài ra che phủ cả mặt, lên tới nhục kế, qua hai lỗ tai. Bảy lần đưa lưỡi lên đầu rồi thu lưỡi vào miệng. Ánh sáng trong thân Ngài phát ra chiếu

* Trang 882 *
device

khắp cả đại thiên thế giới, lấn át ánh sáng mặt trời, mặt trăng, cho đến cõi trời A-ca-nị-tra, ánh sáng trở lại xoay quanh thân Ngài bảy vòng rồi nhập vào đảnh đầu của Ngài.
Đức Như Lai Ca-diếp dùng năng lực thần túc hiện tướng Mã âm tàng, chỉ cho một mình Hỏa Man thấy, người khác không thấy.
Đồng tử Hỏa Man thấy Đức Phật có ba mươi hai tướng tốt, chẳng thiếu tướng nào nên hớn hở vui mừng, không kiềm chế được.
Đức Như Lai Ca-diếp liền nói pháp cho đồng tử Hỏa Man nghe. Ngài nói về pháp đoạn mất công đức của Bồ-tát. Thế nào là đoạn mất công đức của Bồ-tát? Đó là thân làm việc ác, miệng nói lời ác, ý Nghĩ điều ác. Việc mà thân không nên làm lại làm, lời mà miệng không nên nói lại nói, điều mà ý không nên Nghĩ lại Nghĩ.
Thế nào là việc mà thân không nên làm lại làm của Bồ-tát? Đó là sau này khi thành Phật, thì thân hình thấp lùn, nhỏ con. Này người thuộc dòng họ giàu sang, đó là quả báo của việc mà thân không nên làm lại làm của Bồ-tát.
Thế nào gọi là lời mà miệng không nên nói lại nói của Bồ-tát? Đó là sau này khi xuất gia học đạo, nỗ lực cần khổ mới được thành Phật. Này người thuộc dòng họ giàu sang, đó là quả báo của lời mà miệng không nên nói lại nói của Bồ-tát.
Thế nào gọi là điều mà ý không nên Nghĩ lại Nghĩ của Bồ-tát? Đó là Bồ-tát sau này khi thành Phật, chúng Tăng trong Tăng đoàn thường không hòa hợp, bất cứ ở đâu cũng cãi nhau những chuyện đúng sai, phải trái. Này người thuộc dòng họ giàu sang, đó là quả báo của điều mà tâm không nên Nghĩ lại Nghĩ của Bồ-tát.
Này người thuộc dòng họ giàu sang, đó là quả báo về ba hành vi ác của Bồ-tát. Này người thuộc dòng họ giàu sang, hãy bỏ những điều ấy.
Bấy giờ đồng tử Hỏa Man liền bước tới đảnh lễ dưới chân Đức Phật, quỳ thẳng chắp tay bạch Phật:
–Nay con xin sám hối những việc mà thân không nên làm lại làm, những lời miệng không nên nói lại nói, những điều tâm không nên Nghĩ lại Nghĩ. Cúi mong Đức Thế Tôn chấp nhận sự sám hối của con. Từ nay về sau, con không dám phạm nữa!
Đồng tử sám hối cho đến ba lần như vậy. Đức Như Lai Ca-diếp

* Trang 883 *
device

im lặng nhận lời. Đồng tử Hỏa Man, đồng tử Hộ Hỷ cùng đứng dậy đảnh lễ dưới chân Phật, từ giã ra về. Trên đường trở về đồng tử Hỏa Man bỗng Nghĩ đến ba ác báo, liền bảo Hộ Hỷ:
–Anh bị mất lợi ích, không được lợi ích. Anh làm điều không có lợi, không làm điều có lợi. Tôi không muốn nhìn mặt anh nữa, tôi không muốn nghe nói đến tên anh nữa!
Hộ Hỷ hỏi:
–Vì sao vậy?
Hỏa Man đáp:
–Anh sớm theo Đức Phật Ca-diếp, được nghe Pháp bảo sâu xa, tại sao vẫn ở nhà mà không xuất gia?
Hộ Hỷ đáp:
–Anh không biết là cha mẹ tôi già cả, lại bị mù lòa, tôi phải nuôi nấng, săn sĩc song thân, làm sao xuất gia được? Tôi cũng muốn xuất gia từ lâu, tôi sẽ xuất gia hành đạo khi nào cha mẹ tôi qua đời. Vì vậy nên tôi chưa muốn xuất gia.
Hỏa Man nói với Hộ Hỷ:
–Tôi nhờ theo Đức Phật Ca-diếp, được nghe Ngài nói về nhân duyên quả báo của Bồ-tát khi gây ra ba hành vi xấu ác, nên tôi không thích sống ở nhà nữa, tôi muốn ngay bây giờ trở lại chỗ Đức Phật để xin làm Tỳ-kheo.
Hộ Hỷ hỏi rằng:
–Lành thay! Lành thay! Hỏa Man nhờ sức mạnh của tư duy mới có thể trở lại với Phật đúng lúc. Vì sao? Vì Phật ra đời khó gặp.
Đồng tử Hỏa Man liền ôm Hộ Hỷ, sau đó nhiễu quanh ba vòng, chắp tay tạ lỗi:
–Nếu thân, miệng, ý của tôi có lỗi với anh, mong anh tha thứ! Anh đã khổ nhọc chỉ cho tôi đạo lớn chánh chân.
Bấy giờ Hỏa Man nói kệ khen ngợi bạn:
Lòng nhân là bạn lành
Không tham là bạn pháp
Dẫn tôi đến chánh đạo
Bạn này được Phật khen!
Đồng tử Hỏa Man nói kệ xong, bèn nhiễu quanh Hộ Hỷ ba vòng

* Trang 884 *
device

rồi trở lại tinh xá của Phật Ca-diếp, cúi đầu lạy dưới chân Phật, quỳ hai gối sát đất, chắp tay bạch Phật:
–Con có được phép cạo tóc, nhập đạo, thọ giới cụ túc với Đức Như Lai Ca-diếp chăng?
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Đức Như Lai Ca-diếp bấy giờ liền hóa độ đồng tử Hỏa Man, truyền trao giới cụ túc.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy biết đồng tử Hỏa Man lúc bấy giờ là ai chăng? Chính là Ta ngày nay. Cha của Hỏa Man lúc bấy giờ nay chính là vua cha Chân Tịnh. Còn đồng tử Hộ Hỷ, thợ gốm lúc bấy giờ, nay chính là người mà lúc Ta làm Thái tử, đang ở tại cung thể nữ, vào lúc nửa đêm, làm Thiên tử Bình, đến bảo Ta rằng: “Đã đến lúc, hãy xuất gia học đạo đi!”.
Đức Phật bảo:
–Này Xá-lợi-phất, Hộ Hỷ cứ khuyên Ta xuất gia mãi, đó chính là vị Thiện tri thức làm cho Ta được đến với đạo.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Lúc trước Ta đã nói lời ác với Hộ Hỷ là: “Phật Ca-diếp là Sa-môn trọc đầu làm gì có Phật đạo, Phật đạo rất khó được”. Do lời nói ác ấy, nên đến khi sắp thành Phật mà Ta còn phải chịu khổ hạnh trong sáu năm. Này Xá-lợi-phất, lúc ấy, mỗi ngày Ta ăn một hạt mè, hạt lúa, hạt đậu xanh, hạt đậu đỏ. Tuy Ta chịu sự đắng cay như vậy, nhưng chẳng có lợi ích gì đối với đạo pháp cả. Ta đã chịu đựng sự khổ của đói, khát, lạnh, nóng, mưa, gió, muỗi mòng, thân hình khô đét gầy còm. Ta cho rằng mình đã thành Phật đạo, nhưng thật ra chẳng chứng đắc được gì.
Này Xá-lợi-phất, Ta tu hành khổ hạnh sáu năm, đó là đền trả nhân duyên kiếp trước, sau đó mới thành A-nậu-tam-da-tam-bồ-a-duy-tam-phật.
Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ về nhân duyên đời trước:
Xưa, Ta là Hỏa Man
Nói với Hộ Hỷ rằng:
“Gã trọc đâu có Phật,
Phật đạo rất khó được.”

* Trang 885 *
device

Do nhân duyên như vậy
Suốt trong sáu năm dài
Chịu đựng sự khổ hạnh
Mong được thành Phật đạo.
Không cho là khổ hạnh
Có thể thành Phật đạo
Mong cầu bằng phi đạo
Nhân duyên tự trói buộc.
Duyên xưa không mất đi
Cũng chẳng tan trong không
Phải giữ ba nhân duyên
Thân, miệng, ý chớ phạm.
Nay Ta thành Phật đạo
Được làm tướng ba cõi
Tại suối lớn A-nậu
Tự nói chuyện đời trước.
Phật bảo Xá-lợi-phất:
–Thầy hãy xem Đức Như Lai, các điều ác đã dứt hết, các điều thiện đã đầy đủ. Đối với các Trời, người, Quỷ thần, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lầu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, tất cả chúng sinh, Ta đều muốn hóa độ cho họ. Vậy mà Ta vẫn không thoát khỏi nghiệp duyên đời trước, huống chi là những người si mê, tối tăm chưa đắc đạo!
Này Xá-lợi-phất, thầy phải tu học giữ gìn ba lỗi của thân, bốn lỗi của miệng và ba lỗi của ý. Này Xá-lợi-phất, phải tu học như vậy.
Khi Phật nói về nhân duyên đời trước của Đức Như Lai thì một vạn, một ngàn vị trời chứng quả Tu-đà-hoàn. Tám ngàn con rồng đều thọ năm giới; năm ngàn Dạ-xoa thọ Tam tự quy.
Lúc bấy giờ, rồng lớn đầu đàn A-nậu chắp tay bạch Phật:
–Bạch Đức Thế Tôn, xin Ngài nhận sự cúng dường của con ngay trên con suối này. Ngài nói pháp nhân duyên đời trước, khiến cho đời tương lai khi con thành Phật, tránh khỏi được nhân duyên như vậy, làm cho con dứt sạch các điều ác, thành Chân Tịnh Như Lai.
Phật bảo rồng lớn đầu đàn A-nậu:
–Nếu ngươi muốn được như điều nguyện ấy thì phải hết sức giữ gìn thân, miệng, ý đừng để trái phạm thì ngươi mới có thể đạt được

* Trang 886 *
device

như điều mong ước trên, các điều ác diệt hết, thành Chân Tịnh Như Lai.
Rồng lớn đầu đàn A-nậu nghe Đức Phật dạy như vậy, hớn hở vui mừng, bèn rải hương chiên-đàn cõi trời lên thân Phật và năm trăm vị La-hán.
Bấy giờ Đức Phật nói pháp an ủi các Trời, Rồng, Quỷ thần nghe. Sao gọi là pháp an ủi? Đó là thực hành pháp bố thí, thực hành pháp trì giới, thực hành pháp sinh lên cõi trời, thực hành pháp đoạn dục, thực hành pháp dứt trừ ba đường ác, thực hành pháp vô lậu, thực hành pháp thanh tịnh.
Đức Phật nói như vậy xong, Ngài cùng các Tỳ-kheo rời khỏi tòa hoa đang ngồi. Các Tỳ-kheo vây quanh Đức Phật vọt lên hư không, cao đến bảy cây Đa-la, bay đi bằng thần túc, giống như con chim bay lượn trên mây, rồi từ từ trở về tinh xá Trúc viên ở thành La-duyệt-kỳ.
Khi Đức Phật nói pháp xong, Tôn giả Xá-lợi-phất và năm trăm vị La-hán, rồng lớn đầu đàn A-nậu, tám bộ quỷ thần thảy đều vui mừng lãnh thọ thực hành.

* Trang 887 *
device

* Trang 888 *
device

 
Đại Tập XIV, Bộ Bản Duyên V (Số 192 - 198)